Ukraynaya silah tədarükü: Hansı ölkələr hansı silahları göndərib?

Bu yaxınlarda Birləşmiş Ştatlar əsas şəhəri Severodonetskin Rusiya qüvvələrinin hücumuna məruz qaldığı Donbasın şərqində müharibənin gedişatını dəyişməyə çalışmaq üçün Kiyevi qabaqcıl raket buraxılış sistemləri ilə təchiz etməyə qərar verib. 

Dəstək vədlərinə baxmayaraq, Kiyev hələ də silahsız olduğunu deyir və daha ağır silahlar istəyir.

Bazar günü Ukrayna bildirib ki, Rusiya ilə müharibə uzun sürən fazaya keçib və onun təkcə birdəfəlik deyil, davamlı hərbi dəstəyə ehtiyacı var.

"Qərb başa düşməlidir ki, onun köməyi birdəfəlik yox, biz qalib gələnə qədər davam etməlidir”, - Ukraynanın müdafiə nazirinin müavini Qana Malyar yerli mediaya deyib.

Aşağıda bəzi ölkələrin vəd etdiyi silahlara nəzər salın - bunların bəziləri göndərilib, bəziləri yox. Bəzi ölkələr öz transferlərini gizli saxladıqları üçün bu, tam siyahı deyil.

ABŞ keçən həftə Kiyevin yüksək hərəkətli artilleriya raket sistemləri olan (HIMARS) çox şaxəli reaktiv yaylım atəşi sistemləri ilə bağlı tələbi ilə razılaşdığını bildirib ki, bu da Ukrayna qüvvələrinə Rusiya artilleriyasının əhatə dairəsindən kənarda qalaraq Rusiya hücum xəttinin arxasına daha dərin zərbələr endirməyə imkan verəcək.

Ukrayna qüvvələrinin Rusiya daxilindəki hədəfləri vurmaq məqsədilə onlardan istifadə etməsinin qarşısını almaq üçün ABŞ tərəfindən məsafəsi məhdudlaşdıracaq HIMARS, keçən ay Konqres tərəfindən təsdiqlənmiş Ukrayna üçün 40 milyard dollarlıq fonddan ödəniləcək 700 milyon dollarlıq silah paketinin bir hissəsidir.

ABŞ prezidenti Co Baydenin administrasiyası müharibə başlayandan bəri Ukraynaya artıq 4,5 milyard dollar hərbi yardım göndərib.

Vəd edilən və ya göndərilən silahlara 72 155 mm-lik haubitsa, onları yerləşdirmək üçün 72 maşın, 144 000 patron və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən xüsusi olaraq Ukraynanın ehtiyaclarını ödəmək üçün bu yaxınlarda hazırlanmış 120-dən çox Phoenix Ghost taktiki dronu daxildir.

ABŞ həmçinin vertolyotlar, zirehli personal daşıyıcıları, 1400 Stinger zenit sistemi, 5000 Javelin tank əleyhinə raketləri, sursatları olan bir neçə min avtomat və bir sıra digər avadanlıqlar vəd edib.

Müharibə başlayandan bəri Türkiyənin Bayraktar TB2 döyüş pilotsuz uçan aparatları Ukrayna qüvvələrinin Rusiya zirehli texnikası və artilleriyasının karvanlarını məhv edən videoları ilə bütün dünyada məşhurlaşıb.

Ukrayna həmçinin aprelin ortalarında Rusiya hərbi gəmisi Moskvanı raket zərbəsi ilə vurub batırmazdan əvvəl onun müdafiəsinin başını TB2-dən istifadə etməklə qatdığını bildirib.

İşğaldan əvvəl Ukraynanın təxminən 20 TB2-si var idi. Mart ayında Kiyev dəqiq say demədən daha çox aldığını deyib.

Britaniya mayın 20-də bildirib ki, Ukrayna ordusuna dəstək üçün indiyədək 566 milyon dollar ayırıb.

Hökumət bildirib ki, yardıma 120 zirehli maşın, 5800 tank əleyhinə raket, 5 hava hücumundan müdafiə sistemi, 1000 raket və 4,5 ton partlayıcı daxildir.

Baş nazir Boris Conson həmçinin elektron müharibə avadanlığı, batareyaya qarşı radar sistemi, GPS sıradan çıxarma avadanlığı və minlərlə gecəgörmə cihazı vəd edib.

Britaniya həmçinin 22 mindən çox Ukrayna əsgərinə təlim keçdiyini bildirib.

Kanada fevral ayından bəri Ukraynaya 208 milyon dollarlıq hərbi yardım göndərib.

Mayın sonunda federal hökumət Donbasda Ukraynanın müdafiəsini gücləndirmək üçün artıq təhvil verdiyi M777 haubitsaları ilə birlikdə 20.000 artilleriya mərmisi göndərdiyini bildirib.

Ottava həmçinin dron kameraları, avtomatlar, döyüş sursatları, yüksək ayırdetmə qabiliyyətinə malik peyk görüntüləri, raket buraxılış qurğuları, minlərlə əl qumbarası və iki taktiki təyyarə göndərib.

Kansler Olaf Şolts keçən həftə Ukraynaya "böyük bir şəhəri” Rusiyanın hava hücumlarından qoruya bilən hava hücumundan müdafiə sistemi göndərəcəyini deyib.

Şolts Almaniyanın Ukraynaya düşmənin artilleriya atəşinin yerini aşkarlaya bilən izləmə-radar sistemi də göndəriləcəyini bildirib. Onun hökuməti Kiyevi silahlandırmaqda gecikməkdə ittiham olunur.

Berlin aprelin sonunda yalnız müdafiə silahları göndərmək siyasətindən əl çəkərək Ukraynanı özüyeriyən haubitsa və tanklarla təchiz etməyə razılaşıb.

Almaniya Şərqi və Cənubi Avropa ölkələri ilə yeni alman modelləri müqabilində Sovet dövründən qalma avadanlıqlarının bir hissəsini Ukraynaya göndərmək barədə danışıqlar aparır.

Aprel ayında İspaniya Ukraynaya 200 ton hərbi texnika, o cümlədən 30 yük maşını, bir neçə ağır nəqliyyat maşını və hərbi materialla yüklənmiş 10 kiçik maşın göndərib.

Aprelin ortalarında Fransa hökuməti Ukraynaya 107 milyon dollardan çox hərbi texnika tədarük etdiyini bildirib.

Bir həftə sonra prezident Emmanuel Makron MİLAN tank əleyhinə raketləri və Sezar özüyeriyən haubitsaları da daxil olmaqla əlavə yardım vəd edib.

Keçən həftə senat dinləmələri Parisin Kiyevə altı haubitsa göndərdiyini təsdiqləyib və onun həmçinin Mistral zenit raketlərini də transfer etdiyini aşkar edib.

Norveç Ukraynaya Fransa istehsalı olan 100 Mistral zenit-raket kompleksi, həmçinin 4000 M72 tank əleyhinə silah göndərib.

İsveç fevralın sonlarında bəyan etmişdi ki, minalardan təmizləmə avadanlığı ilə birlikdə 10 min tank əleyhinə birdəfəlik zərbə qurğusu göndərəcək.

Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra İsveç kimi NATO-ya üzv olmaq üçün müraciət edən Finlandiya fevral ayında Kiyevə 2500 avtomat, 150 min patron və 1500 ədəd birdəfəlik tank əleyhinə zərbə qurğusu göndərəcəyini açıqlamışdı. Müharibə başlayandan bir ay sonra Helsinki növ və miqdarını açıqlamadan daha çox silah göndərəcəyini bildirib.

Müharibə başlayandan üç gün sonra Danimarka 2700 tank əleyhinə buraxılış qurğusu göndərəcəyini bildirib.

Danimarkanın baş naziri Mette Fredriksen son günlərdə Kiyevə səfəri zamanı silah tədarükü üçün daha 88 milyon dollar ayrıldığını açıqlayıb. Vaşinqton bildirib ki, Danimarka dənizdən 300 km uzaqlıqdakı gəmiləri hədəfə ala biləcək Harpoon gəmi əleyhinə raket sistemi göndərməyi planlaşdırır.

Polşa, qeyri-müəyyən sayda tank daxil olmaqla, 1,6 milyard dollar dəyərində silah göndərdiyini deyib. Polşa və ABŞ mediası Varşavanın Ukraynaya 200-dən çox tank tədarük etdiyini və bunun da onu ABŞ-dan sonra Ukraynaya ikinci ən böyük silah təchizatçısı etdiyini yazıb.

Varşava, həmçinin Kiyevə tank əleyhinə raketlər, minaatanlar, döyüş sursatları və pilotsuz təyyarələr ötürdüyünü bildirib.

Slovakiya indiyədək 164 milyon dollar dəyərində hərbi material verib və ən azı səkkiz haubitsa satışı ilə bağlı Ukrayna ilə razılığa gəlib.

Latviya 214 milyon dollar dəyərində hərbi material, o cümlədən döyüş sursatı, "Stinger” zenit-raketləri və onların döyüş başlığı və pilotsuz təyyarələr verib.

Bir həftə əvvəl yüzlərlə litvalı, əvvəllər bir yerdə Moskvanın hökmranlığı altında olan qonşusu ilə həmrəylik nümayişi olaraq, Rusiyaya qarşı müharibədə Ukraynaya türk döyüş dronları almaq üçün ianə toplayıb.

2,8 milyon əhalisi olan Litvada Türkiyədən Bayraktar TB2 pilotsuz uçuş aparatının alınmasını maliyyələşdirmək üçün 5,4 milyon dollarlıq maliyə cəmi üç gün yarım ərzində toplanıb. Lakin Türkiyə pulu götürməkdən imtina edib və silahı əvəzsiz olaraq bağışlayıb. 

Estoniya Javelin tank əleyhinə raketlər, haubitsalar, tank əleyhinə minalar və tank əleyhinə silahlar və döyüş sursatları ilə birlikdə tapançalar da daxil olmaqla 244 milyon dollar hərbi yardım edib.

Sloveniya fevralın sonunda Kalaşnikov avtomatları və döyüş sursatları göndərdiyini açıqlayıb. Sloveniya həmçinin Almaniya ilə alman tankları və qoşun daşıyıcıları müqabilində Sovet dövründən qalma çoxlu sayda tankını Ukraynaya göndərmək barədə müzakirələr aparırdı. Amma hələlik heç bir sövdələşmə elan edilməyib.

Bolqarıstan Rusiyayönlü sosialistlərin etirazına görə Ukraynaya rəsmən hərbi texnika verməyib.

Çexiya 152 milyon dollar dəyərində hərbi yardım göndərib və 30 milyon dollar dəyərində əlavə yardım planlaşdırdığını bildirib. ABŞ müdafiə naziri Lloyd Oustin Çexiya hökumətinin Kiyevə döyüş helikopterləri və raket sistemləri verdiyini deyib. Praqa bildirib ki, çex şirkətləri Ukrayna tanklarını təmir edəcək.

Belçika Ukraynaya 5000 avtomat və tank əleyhinə silah göndərdiyini bildirib.

Fevralın sonunda Hollandiya 200 Stinger raketi tədarük edəcəyinə söz vermişdi və apreldə məhdud sayda haubitsa göndərəcəyini bildirmişdi.

Almaniya kansleri Şoltzun mayın 31-də elan etdiyi razılaşmaya əsasən, Yunanıstan Berlindən daha müasir maşınlar almaq müqabilində Sovet dövründən qalma tanklarının bir hissəsini Ukraynaya göndərəcək. Afina həmçinin 400 Kalaşnikov avtomatı, reaktiv yaylım atəşi sistemləri və sursat göndərib.

İtaliya isə Ukraynaya silah tədarükünü gizli saxlayır.