Vaysvayler şəhəri yaxınlığında tədqiqatçılar kəşfiyyat quyularının qazılmasını başa çatdıraraq Reyn bölgəsində yeraltı süxurların istilik potensialı barədə yeni məlumatlar əldə ediblər. Gözlənilir ki, bu nəticələr geotermal istilik sistemlərinin inkişafını sürətləndirəcək.

Layihə "Fraunhofer IEG" Enerji İnfrastrukturu və Geotexnologiyalar İnstitutunun mütəxəssisləri tərəfindən "RWE Power AG" şirkəti və bir sıra elmi tərəfdaşlarla birgə həyata keçirilib.

Tədqiqatın əsas məqsədi geotermal enerjinin inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyan yeraltı geoloji quruluş haqqında daha dəqiq məlumat toplamaq olub.

Geotermal enerji kömürü əvəz etməlidir

Vaysvaylerdəki kömür elektrik stansiyasının 2029-cu ilədək bağlanması planlaşdırılır. Yaxınlıqdakı "İnden" açıq mədənində qəhvəyi kömür hasilatı da başa çatmaq üzrədir.

Bu səbəbdən yerli hakimiyyət orqanları və enerji şirkətləri yaşayış məntəqələrinin istiliklə təmin edilməsi üçün ekoloji cəhətdən təmiz həllər axtarırlar. Ən perspektivli variantlardan biri yaşayış məhəllələrini, sənaye müəssisələrini və kommersiya obyektlərini sabit, aşağı karbon emissiyalı istiliklə təmin edə bilən geotermal enerjidir.

Tədqiqat çərçivəsində alimlər dərinliyi təxminən 100 və 500 metr olan "EB1" və "EB2" quyularını araşdırıblar. Bildirilir ki, bunlar 2004-cü ildən bəri bölgədə qazılmış ilk ixtisaslaşmış geotermal quyular olduğundan gələcək layihələr üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Fiber-optik sensorlardan istifadə olunub

Quyular bütün uzunluğu boyunca temperaturu fasiləsiz ölçən müasir fiber-optik kabellərlə təchiz edilib. Bundan əlavə, tədqiqatçılar süxur nümunələri götürərək onların istilik xüsusiyyətlərini və yeraltı layların geoloji quruluşunu müəyyən etmək üçün kompleks geofiziki araşdırmalar aparıblar.

Nəticələr göstərib ki, yuxarı laylar nisbətən gənc çöküntü süxurlarından ibarətdir, təxminən 300 milyon il yaşı olan süxurlar isə artıq 70 metr dərinlikdən başlayır. Burada qumdaşı, alevrolit, gil süxurları və kömür layları mövcuddur.

Araşdırma zamanı müəyyən edilib ki, qumdaşları yüksək sıxlığa malikdir və demək olar ki, su keçirmir. Bu xüsusiyyət onları geoloji laylar arasında təbii maneəyə çevirir.

Eyni zamanda, isti geotermal suyun dövriyyəsi üçün perspektivli hesab olunan daha keçirici əhəngdaşı laylarının təxminən 1 300 metr dərinlikdə yerləşdiyi ehtimal edilir.

Tədqiqatçıların sözlərinə görə, əldə olunan temperatur göstəriciləri və süxurların istilikkeçirmə xüsusiyyətləri Aşağı Reyn bölgəsinin geoloji kompüter modellərinin əhəmiyyətli dərəcədə təkmilləşdirilməsinə imkan verəcək.

Daha dəqiq modellər bələdiyyələrə, enerji şirkətlərinə və sənaye müəssisələrinə geotermal layihələrin hansı ərazilərdə daha səmərəli olacağını, eləcə də qazma işləri zamanı risklərin harada daha aşağı olduğunu müəyyən etməyə kömək edəcək.

Məqalədə qeyd olunur ki, tədqiqat müasir monitorinq texnologiyalarının effektivliyini də nümayiş etdirib. Fiber-optik sistemlər quyulardakı temperatur rejimini fasiləsiz izləməyə imkan verir, quraşdırılmış seysmik sensorlar isə həm təbii zəlzələləri, həm də insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan yeraltı titrəyişləri qeydə alır.

Layihənin növbəti mərhələsində seysmik təsvir texnologiyasından istifadə etməklə əlavə geofiziki tədqiqatların aparılması, daha sonra isə 3 000 metrədək dərinlikdə quyuların qazılması planlaşdırılır. Məhz bu quyular genişmiqyaslı mərkəzləşdirilmiş istilik sistemlərini təmin edə biləcək geotermal rezervuarların mövcudluğunu təsdiqləməlidir.

Bu araşdırma Reyn bölgəsinin enerji transformasiyası proqramının tərkib hissəsidir. Proqram çərçivəsində keçmiş kömür infrastrukturu mərhələli şəkildə bərpa olunan enerji mənbələrinin istifadəsinə uyğunlaşdırılır.

Alimlər hesab edirlər ki, yeni geoloji məlumatlar geotermal layihələrə investisiyaların cəlb edilməsinə və regionun daha ekoloji istilik istehsalına keçidinin sürətlənməsinə töhfə verəcək.

Aydın