Misirin səhrasında paleontoloqlar on milyonlarla il əvvəl bu ərazidə yaşamış ən azı yeddi köpəkbalığı növünə aid fosilləşmiş dişlər aşkar ediblər. Tapıntı göstərir ki, hazırda susuz Əbu-Tartur yaylasının yerləşdiyi ərazi Təbaşir dövründə məhsuldar dəniz ekosisteminin bir hissəsi olub.

Qaynarinfo "ScienceAlert"ə istinadən xəbər verir ki, tədqiqatçılar fosforitlərlə zəngin Duvvi formasiyasının çöküntülərini araşdırıblar. Bu gün həmin çöküntülər Misir səhrasının ortasında yerləşir. Lakin uzaq keçmişdə ərazi dənizlə örtülü olub. Təxminən 145-66 milyon il əvvəl davam edən Təbaşir dövründə Dünya okeanının səviyyəsi indikindən xeyli yüksək olub və Şimali Afrikanın böyük hissəsi su altında qalıb.

Tədqiqat müəlliflərinin sözlərinə görə, məhz fosfat çöküntüləri qədim dənizin şəraitini bərpa etməyə imkan verir. Belə süxurlar dəniz məhsuldarlığının yüksək olduğu, fosforun aktiv şəkildə dövr etdiyi və toplandığı ərazilərdə formalaşır.

Qahirə Universitetinin paleontoloqu Tarek Yassinin rəhbərlik etdiyi komanda daha əvvəl Əbu-Tarturda iki köpəkbalığı növünə aid dişlər aşkar etmişdi. Bu isə qədim ekosistemin bir neçə iri yırtıcı növünü eyni vaxtda dəstəkləyəcək qədər zəngin ola biləcəyini göstərirdi.

Yeni araşdırma zamanı alimlər daha 14 diş tapıblar. Onların daha əvvəl bu ərazidə qeydə alınmamış beş növə aid olduğu müəyyənləşdirilib. Beləliklə, həmin təbəqədə ümumilikdə ən azı yeddi köpəkbalığı növü məlumdur.

Tədqiqatçılar aşkar edilmiş dişləri nəsli kəsilmiş beş növün qalıqları kimi müəyyənləşdiriblər. Dişlərin müxtəlifliyi köpəkbalıqlarının bir-biri ilə birbaşa rəqabət aparmaq əvəzinə, müxtəlif ekoloji nişləri tutduğunu göstərir. Alimlərin fikrincə, bəzi yırtıcıların enli və dişli, digərlərinin isə uzun və ensiz dişlərə malik olması, eləcə də yan çıxıntıların formasındakı fərqlər onların ovlanma üsullarının fərqli olduğunu göstərir.

Bununla belə, tədqiqatçılar tapıntını hərfi mənada "köpəkbalığı qəbiristanlığı" kimi qəbul etməməyə çağırırlar. Çöküntülərin çox yavaş toplanması səbəbindən fosfat təbəqəsi uzun zaman intervalını əhatə edir. Buna görə də tapılan dişlər böyük ehtimalla tədricən toplanıb və müxtəlif ekoloji zonalardan gəlib. Bu, yeddi növün eyni vaxtda və eyni ərazidə tələf olduğunu göstərmir.

Buna baxmayaraq, tapıntı Təbaşir dövrünün sonlarında Afrikanın şimal kənarının son dərəcə məhsuldar dəniz ekosistemlərinin mərkəzlərindən biri olduğuna dair yeni sübutlar təqdim edir. Qədim dənizdən bu gün yalnız süxurlar və onların arasında səpələnmiş yırtıcı dişləri qalıb. Bu qalıqlar milyonlarla il əvvəl yox olmuş dünyanın necə göründüyünü təsəvvür etməyə imkan verir.

Aydın