“Komanda”da “mən” olmaya bilər, lakin XXI əsrdə futbolçular kollektivin tərkib hissələrinin cəmindən daha böyük məna ifadə edirlər. Fərd olaraq onlar cəmi bir neçə onillik əvvəl təsəvvür belə edilə bilməyəcək şöhrət səviyyəsinə sahibdirlər. Meydandakı bacarıqları yalnız bir idman qurumu tərəfindən qorunub idarə oluna bilər, lakin futbolçular özləri müstəqil şəkildə marketinq gücünə çevriliblər.

Qaynarinfo "Goal"a istinadən xəbər verir ki, 1992-ci ildə fəaliyyətə başlayan Premyer Liqanın nəhənglərindən biri bu prosesin başlanmasına kömək edib. 1990-cı illərin sonlarına doğru İngiltərənin ən yüksək səviyyəli liqasındakı futbolçular qlobal ikonlara və dünyanın hər yerində tanınan simalara çevrilmişdilər. Bu yüksəlişə öncüllük edən isə artıq “Ser” titulunu daşıyan və krallıq tərəfindən cəngavərliklə təltif edilən “Manchester United” və İngiltərə futbolunun əfsanəsi Devid Bekhem (David Beckham) idi.

Pop ulduzu həyat yoldaşı Viktoriyanın ona verdiyi məşhur “Golden Balls” ləqəbi ilə tanınan Bekhem fərqli saç düzümləri və cəsarətli buts seçimləri ilə, yarımmüdafiədən vurduğu qollar və dünya çempionatlarının final mərhələlərində aldığı qırmızı vərəqələr qədər manşetlərə çıxırdı. Bundan sonra digər peşəkarların da bu keçidi etməsinə imkan verən maneələr aradan qaldırıldı.

Artıq demək olar ki, hər bir idmançının ən azı bir sosial media hesabı var. Bu da gəlirli sponsorluq müqavilələri üçün zəmin yaradır. Bu sahədə ən uğurlu olanlardan bəziləri seçdikləri peşəni və təmsil etdikləri komandaları aşan izləyici kütləsinə sahibdir. Maaşlarını ödəyən klubdan daha çox fanatik dəstəyin mərkəzinə çevrilənlər də məhz onlardır.

Kristiano Ronaldo kimi uzunömürlülüyün sərhədlərini zorlayan isimlərə baxmayaraq, zirvədə qalma müddəti hələ də nisbətən qısadır. Buna görə də əlverişli dövrdə fürsətdən yararlanmaq vacibdir. Bu isə geniş auditoriyaya müraciəti maksimum səviyyəyə çatdırmaqla yanaşı, zamanın sınağından çıxa biləcək potensiala malik brend qurmaq deməkdir. Futbolçular pul qazanmaq üsullarında getdikcə daha yaradıcı olurlar və “Arsenal”ın keçmiş futbolçusu, kişi modeli Con Holls (John Halls) da “GOAL”a idmanın biznes dünyası ilə bağlı müxtəlif məsələlərdən danışıb.

Maneələri aşmaq

Bekhem peşəkar futbol oynadığı dövrdə müstəqil şəkildə qlobal brendə çevrilən ilk isimlərdən biri olub.

Holls “Arsenal”ın məşhur akademiya sisteminin yetirməsidir. O, bir vaxtlar Şimali Londonda Tyerri Anri (Thierry Henry), Patrik Vieyra (Patrick Vieira) və 2003–04 mövsümünün çempion “Məğlubedilməzlər” heyəti ilə eyni komandada çıxış edib. Futbolda ən yüksək səviyyəyə tam olaraq çata bilməsə də, 30 yaşında karyerasını başa vurduqdan sonra “Giorgio Armani” və “Dolce & Gabbana” kimi brendlərlə çalışaraq moda dünyasında uğur qazanıb.

İndi isə o, kənardan izləyir. NBA və NFL oyunlarının girişləri kimi bəzi idman platformaları sanki podiuma çevrilib və diqqət mərkəzində olmaq artıq işin adi hissəsidir.

Bunun diqqət çəkən həyat tərzinin təbii nəticəsi olub-olmadığı soruşulan Holls “Ignition Australia” ilə əməkdaşlıq çərçivəsində “GOAL”a verdiyi xüsusi müsahibədə deyib:

“Düşünürəm ki, belədir. Məncə, bunun yolunu Bekhem açdı. Bizə deyilirdi: ‘Futbola gedirsən, futbolçusan və məsələ də budur. Futboldan sonra evə gedirsən, yeyirsən, yatırsan, içirsən və növbəti oyuna hazırlaşırsan’.

“Bekhem bu dünyanın qapısını açdı: ‘Yaxşı, biz başqa sahələrdən də pul qazana bilərik’. Karyeralarımız uzun deyil, ona görə də artıq özünə yaxşı baxmalısan. İndi insanlar birer brenddir və biz bunu anlayırıq. Xüsusilə sosial media sayəsində futbolun nə qədər böyüdüyünü, idmanın nə qədər böyük olduğunu və insanların bu oyunçular vasitəsilə nəsə satmaq baxımından nə qədər təsirli olduğunu görürük. Yəni onlar birer brenddir.

“Xoşbəxtlikdən, yaxud gözəl olan budur ki, komandalar da bunu etməyinizə icazə verir. Həftəsonu yaxşı oynadığınız müddətdə bu adamlar brendə çevrilirlər və burada çoxlu pul var. Halal olsun, pul qazanırlar. Nəticədə, karyera qısadır. Amma əslində bunu indi tamamilə başqa səviyyəyə çıxaran sosial media tərəfidir”.

Zəncirin zirvəsində

Ronaldo “CR7” brendi, otellər, daşınmaz əmlak, sağlamlıq mərkəzləri, saç transplantasiyası klinikası, rəqəmsal sağlamlıq platforması və sosial media kanallarını da əhatə edən biznes portfelinə sahibdir.

Bütün zamanların ən böyük oyunçuları hesab edilən Ronaldo və Lionel Messi saç transplantasiyası klinikalarından otellərə qədər uzanan investisiyaları ilə meydanda və meydandan kənarda futbol dünyasının zirvəsində yer alırlar. Lakin bazardan pay götürmək üçün hələ kifayət qədər geniş imkanlar mövcuddur.

Futbolçuların 30–40 il əvvəllə müqayisədə kəşf edə biləcəyi daha çox imkanın olub-olmamasından danışan Holls butslarını asdıqdan sonra modellik fəaliyyətinə başladığını da qeyd edib:

“Əlbəttə. Bizə həmişə deyilirdi: ‘Sən futbolçusan, futbol oynamağa hazırlaş’. Hər şey bundan ibarət idi.

“Bu adamların digərləri üçün də həmin qapını açması möhtəşəmdir. Bağlanmış müqavilələrlə və ya hər hansı başqa yolla pul qazanan hər kəsə halal olsun. Bacardığınız yerdən pulu qazanın, uşaqlar, çünki bu, uzunmüddətli karyera deyil. Həqiqətən də belə deyil. Qarşınızda 10–15 il var və sonra hər şey bitir. Pul qazanmağa və özlərini brendə çevirməyə çalışan bu gənclərə halal olsun”.

Açıq kəsişmə

Keçmiş “Manchester United” və “Nottingham Forest” futbolçusu Cessi Linqard (Jesse Lingard) öz geyim brendini bazara çıxaran futbolçular sırasındadır və daha çox oyunçunun da bu addımı atması gözlənilir.

Moda idman ulduzları üçün açıq bir kəsişmə sahəsi olduğunu sübut edir. Onların dəbli görünməyə xərcləyə biləcəkləri kifayət qədər sərbəst gəliri var və bir çox oyunçunun bu yola qədəm qoyması təəccüblü deyil. Cessi Linqardın öz geyim brendi var, Adebayo Akinfenva (Adebayo Akinfenwa) tam olaraq “Beast Mode On” konsepsiyasını mənimsəyib, Marvin Morqan (Marvin Morgan) isə “Fresh Ego Kid” ilə nəzərəçarpacaq uğur qazanıb.

Daha çox futbolçunun bu addımı atacağını düşünüb-düşünmədiyi soruşulan Holls deyib:

“Əlbəttə. Xüsusilə indiki dövrdə ya həqiqətən keyfiyyətli bir məhsul ortaya qoymalısınız, ya da izləyici kütləniz olmalıdır. İzləyiciləriniz varsa, yəqin ki, müəyyən maraq doğuracaq bir şey təqdim edə bilərsiniz.

“Mən özüm də bunu sınamışam. Model dostlarımdan biri ilə öz şalvar kolleksiyamızı yaratmağa çalışırdıq. Bazara çıxarmağa çox yaxınlaşmışdıq, amma həm mənim, həm də onun modellik etməsi və daim ora-bura uçmağımız səbəbindən bunu həyata keçirmək bir növ mümkünsüz idi.

“Mən tam bir nəzarət həvəskarıyam. Hər şeyin mənim nəzarətimdən keçməsini istəyirdim. Buna görə iki həftə uzaqda olduğum zaman xaricdən göndəriş gəlmək üzrə idisə, geri qayıdıb ona baxmalı idim. Başqasının buna nəzarət etməsini istəmirdim və tarixləri, qrafikləri qaçırırdım.

“Ona görə də bəlkə yenidən qayıdacağım bir iş ola bilər. Bu, həqiqətən, çox çətindir. Həqiqətən etibar etdiyiniz insanlar yoxdursa, bütün ürəyinizi və ruhunuzu buna qoymalısınız. Amma əlbəttə ki, indi hər hansı platformada müəyyən izləyici kütləniz varsa, bu, nəzərdən keçirə biləcəyiniz və müəyyən rəqəmlər, satışlar əldə edə biləcəyiniz bir şeydir”.

Uzun müddətdir təqaüddədir

Holls “Arsenal” forması ilə əsas komanda səviyyəsində üç oyunda meydana çıxıb və zədə səbəbindən futbolu tərk etməzdən əvvəl EFL-də daha 10 klubda çıxış edib. Daha sonra isə modellik fəaliyyətinə başlayıb.

Futbolçuları aktiv şəkildə rahatlıq zonasından çıxmağa və fərqli təşəbbüsləri kəşf etməyə təşviq edib-etməyəcəyi soruşulan Holls tamamilə fərqli bir sektorda uğur qazanmış biri kimi deyib:

“Məncə, biz futbolçular olaraq həmişə belə düşünmüşük: ‘35 yaşına qədər futbol oynadım, təqaüdə çıxdım və bir az qolf oynadım’. Biz böyüyərkən məsələ bundan ibarət idi.

“Amma 35 yaş gənc yaşdır. İndi mən 44 yaşındayam və ‘Vay, 35 yaş gənc imiş’ deyirəm. Mən 30 yaşında təqaüdə çıxdım. Yəni 90 yaşına çatana qədər qarşında 60 ildən çox vaxtın olduğunu deyirik. Təqaüd həqiqətən çox, çox uzun çəkir.

“İndi bütün bu gənclərin mediada bir çox sahəyə yönəldiyini görürsünüz və bu, əladır. Amma bizim demək olar ki, heç bir təhsilimiz yox idi. “Arsenal”da bunu edən ilk insanlardan biri idik və indi bunu edə bildiyimiz üçün şanslıyıq. Amma ilk elektron məktubumu təxminən 28 yaşımda göndərmişdim. Bu, dəlilikdir. Bizə sadəcə menecerlərin hər şeyi bizim yerimizə həll etdiyi öyrədilmişdi. Sən get, futbolunu oyna. Hər şey bundan ibarət idi.

“Ona görə də indi nəsə öyrənməyə, öz bizneslərini və brendlərini qurmağa çalışan bu gəncləri təqdir etmək lazımdır. Çünki təqaüd dövrü çox, çox uzun çəkir. İndiki vəziyyətimdə olduğu kimi, həqiqətən özüm üçün nəsə istəyirəm. 44 yaşlı bir kişi kimi telefonun zəng çalmasını və ya elektron məktubun gəlməsini gözləmək, işin olub-olmayacağını və ya bir iş əldə edib-etməyəcəyini bilməmək bir qədər qorxuludur. İnsan öz həyatına və taleyinə nəzarət etmək istəyir. Mənim həqiqətən sınamaq, tarazlaşdırmaq və bunu necə edə biləcəyimizi görmək istədiyim məsələ budur. Hazırda bir qədər çətindir”.

Arzunun ardınca getməyə davam et

Holls peşəkar futbolçu kimi arzusunu gerçəkləşdirib, indi isə modeldir. Kişi və qadın idmançıların kəşf edə biləcəyi müxtəlif maraqlı istiqamətlər mövcuddur.

Holls sosial mediada da öz varlığını formalaşdırmağı bacarıb. Onun “Instagram”da təxminən 28 minə yaxın izləyicisi var və modellik dünyasında peşəkar futbolda keçirdiyi müddətdən daha çox vaxt keçirib. Yaşıl meydanda dəri topa zərbə vurduğu günlərin geridə qalmasından sonra nələrin əldə edilə biləcəyinin nümunəsidir.

Peşəkar karyerasında sanki emosional bir “roller coaster” yaşayan Holls bundan sonra nə edəcəyi barədə sözlərini belə yekunlaşdırıb:

“Hazırda bu səyahətdən həqiqətən zövq alıram. Xaricə səyahət etməyi sevirəm. Artıq futbola bənzər şəkildə, uzun illərdir tanıdığım modellərdən ibarət bir komandamız var. Buna görə də hansı ölkədə olmağınızdan asılı olmayaraq, orada dostlarınız olur və bu, gözəldir. Aranızda belə bir icma yaranır.

“Hazırda məsələ sadəcə bu səyahətdən zövq almaq, xaricə yeni səfərləri və yeni müştəriləri səbirsizliklə gözləmək, əlimdən gələnin ən yaxşısını etməyə çalışmaqdır. Bir-birinizlə rəqabət aparmağa çalışırsınız və bu da bir növ gözəldir. Üzünüzü dəyişmək çətindir, elə deyilmi? Amma futboldan danışsaq, bunun üçün bir qədər daha çox çalışardınız. Mən də sadəcə idman zalına getməyə, sağlam qalmağa və yaxşı görünməyə çalışıram. Mənim üçün bu, xoş bir rəqabət elementidir.

“Parfümeriya isə əsas hədəfdir. Hər kəs parfümeriya istəyir, ona görə də bunu həmişə arzulaya və ya bunun üçün çalışa bilərsiniz. Daha sonra xaricə səyahət etmək var; yeni mədəniyyətləri görməyi, xaricdəki dostlarımla görüşməyi həqiqətən çox sevirəm. İdeal olaraq, özüm üçün nəsə, yarada biləcəyim bir brend və ya buna bənzər bir şey istəyirəm. Amma hələlik sadəcə bu səyahətdən zövq alıram və bundan sonra nə olacağını görürəm”.

Holls Bekhem olmaya bilər, amma müəyyən mənada öncüllərdən biri sayıla bilər. O, həyatlarının böyük hissəsini həmin arzunun arxasınca getməyə həsr etmiş insanlar üçün futbolun hər şey olmadığının canlı sübutudur. Peşəkar idman ulduzları komanda mühitində fərd olmağın üstünlüklərini mənimsədikcə, bir çox insan da bu düşüncə tərzini qəbul edir və daha böyük imkanların ortaya çıxacağına ümid edir.

Aydın