Okean tədqiqatçıları böyük Afrika balıqlarının – sarı quyruqlu karanxların – sirli davranışını izah etməyə nail olublar.
Qaynarinfo xəbər verir ki, "Discover Wild Life”ın məlumatına görə, bu balıqlar hər il minlərlə sayda Cənubi Afrika sahillərində toplaşır və axınla birlikdə dövrə vururlar.
Sarışın karanxların Mtentu çay estuarində yavaş-yavaş dairə vuraraq toplaşması uzun müddət alimləri çaşdırıb. Hətta tanınmış təbiətşünas ser Devid Attenboro 2013-cü ildə çəkdiyi "Afrika” sənədli filmində başını qaşıyıb.
İndi tədqiqatçılar Afrika Dəniz Elmləri jurnalında karanxlarla bağlı yeni hipotez irəli sürüblər. Tədqiqatın aparıcı müəllifi Rassel Dikson deyib ki, bu qeyri-adi toplaşma ilə bağlı çoxlu fərziyyələr eşidib.
"Bu hadisə bütün dünyanın diqqətini çəkdi və müxtəlif qəribə nəzəriyyələr ortaya çıxdı – məsələn, çayda energetik girdab və ya balıqların dini ziyarəti. İlk məlumatlar göstərirdi ki, çoxalma və qida axtarışı bunun səbəbi deyil. Amma çox az adam bunun məntiqli izahını verə bilirdi”, – deyə Dikson bildirib.
O, sirri açmaq qərarına gəlib. Bunun üçün həm öz institutunun həmkarları, həm də Okean Araşdırmaları İnstitutu ilə əməkdaşlıq edib. Komanda 10 sarı quyruqlu karanxı (Caranx ignobilis) akustik etiketi ilə işarələyib. Bir neçə ay sonra onlar məlumatları götürərək balıqların fəaliyyətini öyrəniblər.
Dikson balıqların hərəkətini dəniz temperaturu ilə müqayisə edib və aydın bir qayda üzə çıxıb – balıqların soyuqdan əziyyət çəkdiyi görünür.
"Soyuq sahil upwellingi səbəbindən dəniz suyunun temperaturu kəskin düşdüyü günlərdə biz demək olar ki, bütün bu balıqları estuarinin yuxarı axınında aşkar edirdik. Burada isti səth təzə su soyuq (və ağır) dəniz suyu üzərində yerləşir. İsti dəniz günlərində isə adətən estuaridə görünmürlər”, deyə Dikson qeyd edib.
Balıqların yaşadıqları mühitdə su çox soyuq olduqda, onlar axınla yuxarıya üzərək estuarinin daha isti sularında isinirlər. Bəzi tədqiqatçılar isə hesab edirlər ki, karanxlar səthi təzə sulara daxil olaraq duzlu parazitlərdən azad olurlar.
"Əslində, hələ bir sıra suallar var ki, onlara ideal cavablarımız yoxdur. Məsələn, niyə hər gecə yuxarı estuaridən çıxırlar və niyə Mtentu estuarisi bu cür toplaşma üçün yeganə xüsusi yerdir”, deyə Dikson əlavə edib.
Bütün suallara cavab tapmaq vacibdir, çünki Mtentu estuarisinin niyə bu nəhəng (uzunluğu 170 sm-ə qədər) balıqları cəlb etdiyi hələ məlum deyil. Əgər bu yaşayış mühiti itərsə, bunun mənfi dalğa effekti yarana bilər.
Aydın
Şərhlər