Rusiya ilə NATO arasında gərginlik davam edərkən, Avropada pərdəarxasında baş verən və indiyədək o qədər də diqqət çəkməyən bir hadisə təhlükəsizliklə bağlı müzakirələri yenidən alovlandırıb. İlk baxışdan hər şey adi görünürdü. Lakin üzə çıxan təfərrüatlar bəzi ölkələrdə həyəcan təbili çalınmasına səbəb olub. Bəs bu səssiz inkişafın arxasında nə dayanır?
Qaynarinfo xəbər verir ki, Avropa ölkələri Rusiyadan qaynaqlanan təhlükəsizlik təhdidlərinə qarşı tədbirləri gücləndirdikcə, müzakirələrin əhatə dairəsi də genişlənir. Hərbi fəallıq, kiberhücumlar və təxribat iddiaları ilə müşayiət olunan gərginlik fonunda bu dəfə birbaşa hərbi obyektlərin ətrafındakı mülki ərazilər diqqət mərkəzinə düşüb.
“The Telegraph” qəzetinin araşdırması nəticəsində gündəmə gələn iddialar bəzi mülklərin təkcə yerləşdikləri mövqeyə görə belə milli təhlükəsizlik baxımından həssas hesab edilə biləcəyini üzə çıxarıb. Təfərrüatlara daha yaxından nəzər salaq.
Kritik hərbi obyektlərin yaxınlığındakı mülklər gündəmdə: Nə baş verir?
“The Telegraph” qəzetinin araşdırmasına görə, Litva, İsveç və Norveçdə Rusiya ilə əlaqəli şəxslər və qurumlarla bağlı çoxsaylı daşınmaz əmlak obyektləri strateji hərbi obyektlərin və kritik infrastrukturun yaxınlığında yerləşir. Qərb rəsmiləri bu mülklərin mümkün böhran zamanı müşahidə, kəşfiyyat məlumatlarının toplanması və ya təxribat hazırlıqları üçün istifadə edilə biləcəyi ehtimalını nəzərdən keçirirlər.
Pilotsuz uçuş aparatlarının müasir döyüş meydanlarında getdikcə daha mühüm rol oynaması hərbi bazaların ətrafındakı tikililərin yerləşdiyi mövqeyi daha da əhəmiyyətli edir. Təhlükəsizlik qurumları üçün belə ərazilər mümkün təhdidlərin əvvəlcədən aşkarlanması və strateji obyektlərin qorunması baxımından mühüm hesab olunur.
İsveçdə diqqətçəkən mülk: Dəniz bazasının düz yanında
Araşdırmanın ən diqqətçəkən nümunələrindən biri İsveçin cənubunda, Muskö Dəniz Bazasının yaxınlığında yerləşən yeddi yataq otaqlı mülkdür. “The Telegraph” qəzetinin məlumatına görə, rusiyalı oliqarx Stanislav Aleşşenko ilə əlaqələndirilən Tatyana Sazonovaya məxsus daşınmaz əmlak yerləşdiyi mövqeyə görə İsveç rəsmilərinin təhlükəsizlik qiymətləndirmələrində diqqət çəkib.
İsveçin daşınmaz əmlak reyestrinin məlumatlarına əsasən, mülk 14 avqust 2017-ci ildə 18,6 milyon İsveç kronuna satın alınıb. Bildirilir ki, bu alış İsveçdə Rusiyadan qaynaqlanan təhlükəsizlik təhdidləri ilə bağlı narahatlıqların indiki səviyyəyə çatmasından əvvəl baş verib.
İsveçin müdafiə naziri Pal Conson “The Telegraph” qəzetinə açıqlamasında mülkün strateji əhəmiyyət daşıdığını və onun hazırkı sahibinin İsveç Silahlı Qüvvələri üçün təhlükəsizlik təhdidi yaratdığının qiymətləndirildiyini bildirib. Conson dəniz bazasının müdafiəsi baxımından hərbi qüvvələrin birbaşa nəzarətində olmayan ərazinin təhlükəsizlik boşluğu yarada biləcəyinə diqqət çəkib.
Nazir, xüsusilə pilotsuz uçuş aparatlarından qaynaqlanan təhdidlərin artdığı bir dövrdə strateji obyektin müdafiəsini gücləndirmək üçün sözügedən mülkə çıxışın təmin edilməsinin vacib olduğunu vurğulayıb. İsveç hökumətinin daşınmaz əmlak üzərində nəzarətini artırmağa imkan verəcək addımları nəzərdən keçirdiyi bildirilir.
Muskö Dəniz Bazası İsveçin dəniz müdafiəsi baxımından mühüm obyektlərindən biridir. Hərbi gəmilər və sualtı qayıqlar üçün inşa edilmiş qorunan qurğuları ilə tanınan baza ölkənin hərbi infrastrukturunda strateji mövqeyə malikdir.
Qəzetin ərazidə apardığı araşdırma zamanı evin taxtalarla bağlandığı və ətrafında tikinti işlərinin davam etdiyi bildirilib. Məqalədə İsveçin hərbi hesabatlarında təmir işləri zamanı binanın altında zirzəmi yaratmaq məqsədilə dinamitdən istifadə edildiyinə dair məlumatların da yer aldığı qeyd olunur. Qonşular isə tikinti işlərinin uzun müddətdir davam etdiyini və mülkün sahiblərini bir müddətdir görmədiklərini qəzetə bildiriblər.
Litvada NATO-nun hava bazaları ilə bağlı təhlükəsizlik narahatlığı
Rusiya və Belarusla həmsərhəd olan Litvada da oxşar narahatlıqlar gündəmə gəlib. Ölkə rəsmiləri strateji hərbi obyektlərin və kritik infrastrukturun yaxınlığında Rusiya ilə əlaqəli şəxslərin mülk əldə etməsi ilə bağlı xəbərdarlıqlar ediblər.
Diqqət çəkilən ərazilər arasında Şyaulyay və Panevejis-Pajuostis hərbi aerodromları, Rukladakı Qayjūnay hərbi təlim poliqonu, eləcə də Vilnüs və Palanqa hava limanlarının ətrafı var. Bildirilir ki, Litva hökuməti həssas ərazilərin yaxınlığındakı daşınmaz əmlakdan zərərli məqsədlərlə istifadə edilməsinin qarşısını almaq üçün mülkiyyət məhdudiyyətlərini sərtləşdirən qaydalar tətbiq edib.
Bu obyektlər arasında Şyaulyay Hava Bazası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Baza NATO-nun Baltikyanı ölkələrin hava məkanının patrul xidməti missiyasında mühüm rol oynayır və alyansın şərq cinahında fəaliyyət göstərən döyüş təyyarələri üçün kritik mərkəz kimi istifadə olunur.
Litvalı siyasətçi Mindauqas Linqe Rusiya ilə əlaqəli şəxslərin Avropanın müxtəlif bölgələrində əldə etdikləri mülklərin təxribat və gizli əməliyyatlar üçün istifadə edilə biləcəyinə dair nümunələrə diqqət çəkib. Linqe Litvada da belə ehtimalların nəzərdən qaçırılmamalı olduğunu bildirib.
Onun sözlərinə görə, hərbi obyektlərin yaxınlığındakı daşınmaz əmlak zərurət yarandıqda müşahidə məntəqəsi və ya avadanlıq anbarı kimi istifadə edilə bilər. Bu mülklər pilotsuz uçuş aparatları ilə bağlı fəaliyyətlərə və təxribat əməliyyatlarının hazırlanmasına da şərait yarada bilər.
Litvanın keçmiş Londondakı səfiri Eitvidas Bajarunas da Rusiyanın mülkiyyət əlaqələrindən bir növ “Troya atı” kimi istifadə edə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlarını dilə gətirib. Daha əvvəl Rusiyadan qaynaqlanan hibrid təhdidlərlə bağlı vəzifələrdə çalışmış Bajarunas belə mülklərin mütləq birbaşa hərbi əməliyyatlar üçün istifadə edilməsinin vacib olmadığını bildirib. Onun fikrincə, bu obyektlər kəşfiyyat məlumatlarının toplanması, müşahidə, təsir imkanlarının yaradılması və ya mümkün təxribatlara hazırlıq məqsədilə də istifadə oluna bilər.
Norveçdə F-35-lərin yerləşdiyi baza da gündəmdədir
Müzakirələrin digər ünvanı Norveçin şimalında yerləşən Bardufoss Hava Bazasıdır. Norveç televiziya kanalının məlumatına görə, hərbi obyektin yaxınlığında yerləşən Målselv Fjellandsby qış idmanları mərkəzindəki bəzi kotteclərin 2010-cu ildən bəri rusiyalı sahibləri var.
F-35 döyüş təyyarələrinin yerləşdiyi Bardufoss Norveçin hərbi strukturunda mühüm mövqeyə malikdir. Baza yaxınlığındakı mülklərin Rusiya ilə əlaqəli şəxslərlə bağlanması hərbi infrastruktur ətrafında xarici vətəndaşların daşınmaz əmlak sahibi olmasının təhlükəsizlik aspektini yenidən müzakirəyə çıxarıb.
Qərb təhlükəsizlik dairələrinin əsas narahatlığı bu tikililərin mümkün münaqişə zamanı müşahidə, kəşfiyyat məlumatlarının toplanması və ya təxribat hazırlıqları üçün əlverişli məkanlar təmin edə bilməsidir. Hərbi obyektlərə yaxınlıq belə mülklərin strateji əhəmiyyətini artıran amillərdən biri hesab olunur.
Avropada yeni təhlükəsizlik dövrü
Avropanın strateji ərazilərində Rusiya ilə əlaqəli şəxslərin əldə etdikləri mülklər NATO ilə Moskva arasındakı gərginliyin yeni bir ölçüsünü gündəmə gətirir. Litva, İsveç və Norveçdəki nümunələr göstərir ki, hərbi obyektlərin yaxınlığındakı daşınmaz əmlak artıq yalnız iqtisadi və ya şəxsi mülkiyyət məsələsi kimi qiymətləndirilmir.
Qərb ölkələri mümkün təhdidlərin qarşısını əvvəlcədən almaq üçün tədbirləri gücləndirdikcə, xarici mülkiyyətə tətbiq ediləcək məhdudiyyətlərlə mülkiyyət hüquqlarının qorunması arasında tarazlığın təmin edilməsi də əhəmiyyət qazanır.
Bununla belə, “The Telegraph” qəzetinin araşdırmasında sözügedən daşınmaz əmlak obyektlərinin hamısının casusluq, təxribat və ya hərbi məqsədlərlə istifadə edildiyinə dair qəti nəticəyə gəlinməyib.
Aydın
