Atlantik okeanında kruiz laynerində hantavirusun yayılması baş verib. Bu, siçovullar vasitəsilə keçən və ağciyər və böyrəklərə ciddi zərər vura bilən virus infeksiyasıdır. Virus sərnişinlər arasında yayılıb və ölüm halları da qeydə alınıb. Bu səbəbdən hantavirus pandemiyası ilə bağlı narahatlıqlar artıb.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, hantavirus tək bir xəstəlik deyil, müxtəlif ştammlara və simptomlara malik viruslar qrupudur. Bu xəstəlik yeni deyil və uzun illərdir elmə məlumdur. Dünyanın bir çox ölkəsində, o cümlədən Ukraynada da rast gəlinib, lakin ümumilikdə nadir infeksiya hesab olunur.

Hantavirus necə ötürülür?

Virusun əsas daşıyıcıları siçovullar, siçanlar və digər gəmiricilərdir. İnsan yoluxmuş heyvanların olduğu mühitə daxil olduqda infeksiya keçə bilər. Virus orqanizmə hava yolu ilə (tozun nəfəsə çəkilməsi), dəri, qida və su vasitəsilə daxil ola bilər. Çirkli əllə göz və buruna toxunmaq da yoluxmaya səbəb ola bilər.

Yüksək risk qrupuna gəmiricilərlə tez-tez təmasda olanlar – təmizlik işçiləri, kanalizasiya işçiləri, hərbçilər və s. daxildir.

Kruiz laynerində aşkarlanan "And” ştamına gəlincə, bəzi alimlər bu variantın insandan insana keçə biləcəyini istisna etmirlər, lakin bu məlumat hələ tam təsdiqlənməyib. Ümumilikdə bu yoluxma yolu nadir sayılır.

Qorunma üçün MOZ tövsiyə edir: gəmiricilərlə təmasdan qaçmaq, onların olduğu yerlərə getməmək, açıq havada gecələməmək, şübhəli ərazilərdə maska taxmaq və qida məhsullarını hermetik qablaşdırmada saxlamaq.

İnsanda hantavirusun simptomları

İnkubasiya dövrü 1–4 həftə davam edə bilər. İlk simptomlar qripə bənzəyir: əzələ, qarın və bel ağrısı, qızdırma, ürəkbulanma və başgicəllənmə. Bəzi hallarda xəstəlik simptomsuz keçə bilər.

Lakin virus ağırlaşmalara səbəb ola bilər:

* hemorragik qızdırma və böyrək sindromu – burundan qanaxma, səpgilər, aşağı təzyiq və ağır hallarda böyrək çatışmazlığı

* hantavirus ağciyər sindromu – öskürək, yüksək hərarət, nəfəs darlığı, ağciyərlərdə maye toplanması və ölüm riski

Müalicə və diaqnostika

Xüsusi antiviral müalicə yoxdur, yalnız simptomatik terapiya tətbiq olunur. Diaqnoz xüsusi testlərlə qoyulur. Ağır hallarda hemodializ və süni tənəffüs cihazı tələb oluna bilər. Peyvənd mövcud deyil.

Ölüm faizi və uzunmüddətli nəticələr

"Deutsche Welle”nin məlumatına görə, ölüm faizi 1–15%-dən 40–50%-ə qədər dəyişə bilər. Bu, virusun ştamından və xəstənin vəziyyətindən asılıdır. Böyrək çatışmazlığı olduqda ölüm riski təxminən 15%, ağır sindromlarda isə daha yüksək ola bilər. Amerika qitəsində ölüm faizi Avropa və Asiyaya nisbətən daha yüksəkdir.

Alimlər həmçinin bildirirlər ki, sağaldıqdan sonra belə virus uzunmüddətli fəsadlar yarada bilər və gələcəkdə ürək-damar xəstəlikləri və bəzi qan xəstəlikləri riskini artıra bilər.

Aydın