2000-ci illərdə İngiltərədə qadın futbolu hələ geniş kütlələrin diqqətini cəlb etməmişdi. Ölkə AVRO-2005-ə ev sahibliyi etmiş, “Arsenal” 2007-ci ildə dörd kubok qazanaraq inanılmaz uğura imza atmış və İngiltərə qadın millisinin bəzi oyunları tribunaya xeyli sayda azarkeş toplamışdı. Buna baxmayaraq, qadın futbolu hələ də dönüş nöqtəsini gözləyirdi. Bu vəziyyət 2007-ci ilin yayında Kelli Smit İngiltərə qadın futbolunun ilk həqiqətən ikonik görüntülərindən birini yaradana qədər davam etdi.
İngiltərə Londonun 8 min kilometrdən çox şərqində, vaxtın yeddi saat irəli olduğu məkanda, 12 illik fasilədən sonra ilk dəfə qadınlararası dünya çempionatında mübarizə aparırdı. İlk oyunda rəqib isə dörd il sonra dünya çempionu olacaq potensiala malik Yaponiya idi. Qarşılaşmanın son 15 dəqiqəsində vurulan üç qol oyunun həyəcanlı sonluqla başa çatmasına səbəb oldu.
Son sözü isə Yaponiya futbolunun bütün dövrlərin ən böyük oyunçularından biri hesab edilən Aya Miyama dedi. O, ikinci hissəyə əlavə olunmuş vaxtın beşinci dəqiqəsində təxminən 23 metrdən vurduğu güclü cərimə zərbəsi ilə topu İngiltərə qapısının yuxarı küncünə göndərdi və 2:2 hesabı ilə başa çatan gərgin oyunda komandasına bir xal qazandırdı.
Bununla belə, qarşılaşma daha çox Smitin butsunu öpdüyü qol sevinci ilə yadda qaldı. Bu hərəkət ikonik görüntüyə çevrildi və baş məşqçisinin xoşuna gəlməsə də, İngiltərənin yetişdirdiyi ən istedadlı qadın futbolçulardan birinin adının geniş kütlələrə tanınmasına kömək etdi.
Yüksələn ulduz
Smit, xüsusilə ABŞ-da keçirdiyi dövrdə qadın futbolunun ən böyük istedadlarından biri kimi tanınmışdı.
2007-ci ilə qədər Smit artıq qadın futbolunun ən yaxşı oyunçularından biri kimi ad çıxarmışdı. Hücumçu əvvəlcə ABŞ-da universitet səviyyəsində, daha sonra isə ölkənin ilk peşəkar qadın futbol liqası olan Qadınlar Birləşmiş Futbol Assosiasiyasında (WUSA) çıxış etmişdi. Bu təcrübələr Smitə futbolun ən yüksək səviyyəsində mübarizə aparmaq imkanı verməklə yanaşı, tanınmış mütəxəssislərin də diqqətini cəlb etmişdi.
Mia Hemm Smiti “tamamilə fərqli səviyyədə” futbolçu kimi xarakterizə etmişdi. ABŞ qadın millisinin sabiq baş məşqçisi Eyprel Haynrixs isə bildirmişdi ki, Smitin komandaya qoşulmaq imkanı olsaydı, dördqat dünya çempionu olan kollektivdə rahatlıqla oynaya bilərdi. Lakin İngiltərə 1995-ci ildən bəri dünya çempionatında iştirak etmədiyindən Smit istedadını ən böyük səhnədə nümayiş etdirmək fürsəti qazanmamışdı.
Hər sahədə çətinliklər
İstedadına baxmayaraq, müxtəlif səbəblərdən Smitin dünya çempionatında iştirak etməsi çətinləşmişdi.
Bu uğursuz dövrə son qoymaq həm İngiltərə, həm də Smit üçün çətin vəzifə idi. İngiltərə 1999-cu il turnirinin seçmə mərhələsində öz qrupunu sonuncu pillədə başa vurmuşdu. 2003-cü ildə turnirə vəsiqə qazanmaq cəhdi isə daha ağrılı nəticələnmişdi.
İngiltərə Birmingemdə İslandiya üzərində qazandığı dramatik qələbə sayəsində dünya çempionatına vəsiqə uğrunda Avropa pley-off mərhələsinə yüksəlmişdi. Lakin Fransa ilə iki oyunun nəticəsinə əsasən 0:2 hesablı məğlubiyyət komandanın ümidlərini puça çıxarmışdı. Smit isə özü üçün son dərəcə çətin dövrün başlanğıcına təsadüf edən həmin iki pley-off qarşılaşmasının heç birində meydana çıxmamışdı.
2002-ci ildə ön çarpaz bağının qopması səbəbindən uzun müddət yaşıl meydanlardan uzaq qalmışdı. Eyni dizindəki zədə 2003-cü ildə də onun oyun imkanlarını məhdudlaşdırmışdı. Növbəti il isə ayağının sınması ilə daha bir bədbəxtlik yaşamışdı. Smit sağalma prosesi zamanı başqa bir probleminin də olduğunu anlamışdı.
“Mən hər şeyi unutmaq üçün həddindən artıq çox spirtli içki qəbul edirdim”, – deyə o, “The Independent” nəşrinə danışmışdı. “Həmin vaxt alkoqolun depressiyanı daha da dərinləşdirdiyini bilmirdim. Onsuz da zədələrimə görə depressiyada idim. Buna görə də hər gün huşumu itirənə qədər içirdim. Əsasən araq içirdim və bunu adətən tək edirdim. Hər yeni zədə aldıqca vəziyyət daha da nəzarətdən çıxırdı”.
WUSA liqasının fəaliyyətini dayandırması Smiti İngiltərəyə qayıtmağa məcbur etmişdi. O, burada “Arsenal”ın dominantlığına kömək etdiyi, rəqabət səviyyəsi isə daha aşağı olan yerli liqada çıxış etməyə başlamışdı. Bu da onun qarşısında yeni çətinliklər yaratmışdı.
Lakin ölkəsinə qayıtdıqdan sonra o, meydandan kənarda yaşadığı problemləri İngiltərə millisinin baş məşqçisi Houp Pauellə bölüşmüşdü. Nəticədə Smit İngiltərənin və “Arsenal”ın keçmiş ulduzu Toni Adamsın yaratdığı “Sporting Chance” asılılıq müalicəsi mərkəzində reabilitasiya prosesinə başlamışdı.
“Sporting Chance”də özümü daha rahat hiss edirdim. Çünki orada başqa idmançılar da var idi və zədələrim barədə danışa bilirdim. Sonradan uzun müddət heç kim bundan xəbər tutmadı. İndi isə bu barədə danışmaqdan utanmıram. Başqa qadın idmançılara kömək edə bilsəm, nə xoş mənə”, – deyə Smit bildirmişdi.
Sıçrayış
Smit İngiltərənin qadınlararası dünya çempionatına qayıtmaq üçün apardığı mübarizədə mühüm rol oynadı.
Zədə problemləri qısa müddət sonra geridə qaldı və Smitin İngiltərənin 2007-ci il qadınlararası dünya çempionatına vəsiqə qazanmaq uğrunda mübarizəsində mühüm rol oynaması üçün şərait yarandı.
Kiran Teivam və Ceff Kassufun müəllifi olduqları “The Making of the Women’s World Cup” kitabı üçün verdiyi müsahibədə Smit həmin dövrü belə xatırlamışdı:
“Mən həmin dünya çempionatında oynamağa çox qərarlı idim, bunu ürəkdən istəyirdim. Mənim üçün dünya çempionatı dünyanın ən yaxşı və ən böyük turniridir. Əlbəttə, ardıcıl bir neçə zədə almışdım və yenidən tam formada olmaqda çətinlik çəkirdim. Amma özümü hazır hiss edirdim və komandama kömək etmək istəyirdim”.
Smit həqiqətən də komandaya kömək etdi. O, səkkiz oyunda doqquz qol vurdu. Niderlandla qarşılaşmada het-trik etdikdən sonra həmin ölkənin baş məşqçisi Vera Pau onun dünyanın ən yaxşı futbolçusu olduğunu bildirmişdi.
Smitin möhtəşəm çıxışı İngiltərənin seçmə mərhələ qrupunu lider kimi başa vurmasına töhfə verdi. Daha sonra son oyunda Pauellin yaxşı təşkilatlanmış komandası Fransadan bir xal almağı bacardı və Çində keçiriləcək turnirə vəsiqə qazandı. Beləliklə, İngiltərə qadınlararası dünya çempionatına qayıdırdı.
İkonik an
Smitin Yaponiya ilə heç-heçə başa çatan oyundakı qol sevinci İngiltərə qadın futboluna ilk həqiqətən ikonik görüntülərindən birini qazandırdı.
Smit nəhayət həmin böyük səhnəyə çıxdıqda unudulmaz iz buraxmağı bacardı. İngiltərə turnirdəki ilk oyununda Yaponiya qarşısında 0:1 hesabı ilə geridə olarkən hücumçu son dəqiqələrdə qol vuraraq hesabı bərabərləşdirdi. Ardınca isə qadın futbolunun ən yaddaqalan qol sevinclərindən birini nümayiş etdirdi.
“Oyundan əvvəlki gecə yataqda uzanaraq həmin anı xəyal etdiyimi xatırlayıram. Yaponiya ilə oyunda qol vurduğumu təsəvvür edirdim. Xəyalımda butsumu çıxarıb tribunadakı azarkeşlərə göstərirdim. İlk qoldan sonra da belə etdim”, – deyə o, “INDIVISA” nəşrinə bildirib.
“Amma hisslərimə o qədər qapılmışdım ki, əlimdə butsla qaçmağa və onu öpməyə başladım. Bu isə xəyalımda yox idi!”
Qadın futbolu hələ geniş kütlələrə çatmamışdan xeyli əvvəl həmin görüntü İngiltərədə ikonik xarakter almışdı. Bu hadisə Smitin ölkənin ən məşhur televiziya proqramlarından biri olan “Friday Night with Jonathan Ross” verilişinə dəvət olunmasına və milli qəzetlərin idman səhifələrində yer almasına səbəb olmuşdu.
Təkəbbürlü davranış?
Pauell bu qol sevincinə görə Smitdən narazı qalmışdı. Həmin hərəkət başqa şəxslərin də tənqidinə səbəb olmuşdu.
Lakin reaksiyaların hamısı müsbət deyildi. Bəzi yazılarda bu qol sevincinin təkəbbür əlaməti olduğu iddia edilirdi. İngiltərə millisinin baş məşqçisi Pauell də bundan narazı idi.
Smit “The Making of the Women’s World Cup” kitabı üçün verdiyi müsahibədə həmin anları belə xatırlamışdı:
“Sonradan Houp məni kənara çəkərək dedi: ‘Bir də belə etmə. Hansı oyunçu olduğuna görə onsuz da diqqət mərkəzindəsən’”.
Bununla belə, Smit ən böyük səhnədə qol vuracağı təqdirdə sevincini qeyd etmək və əyləncəli bir hərəkət etmək istəyirdi. Bu istəkdə həmin səviyyəyə çatmaq üçün keçdiyi çətin yolun da mühüm rolu var idi.
“İllər keçdikdən sonra geriyə baxanda bunun kənardan necə görünə biləcəyini başa düşürəm. Amma bunun mənim üçün heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Çünki həmin arzuya çatmaq üçün hansı mərhələlərdən keçdiyimi heç kim bilmirdi. İki diz əməliyyatı, ayağımın sınması, Axilles vətərinin qopması... Uzun müddət futboldan uzaq qaldım və futbol səbəbindən özümü çox pis hiss edərək depressiyaya düşdüm.
Bütün bunlardan sonra özümü toparlamağım, mükəmməl fiziki formaya qayıtmağım və dünya çempionatında oynamağım mənim həyat yolumun bir hissəsidir. İnsanlar bunlardan xəbərsiz idilər. Buna görə də qol sevincimin təkəbbürlü olduğunu düşünüblərsə, bunun mənim üçün heç bir əhəmiyyəti yoxdur”, – deyə Smit etiraf etmişdi.
Həlledici an
İngiltərə 2007-ci ildən bəri qadınlararası dünya çempionatının bütün turnirlərində iştirak hüququ qazanıb. Həmin il Smit komandanın böyük səhnəyə qayıdışını unudulmaz etmişdi.
İngiltərə üçün bu, tarixi bir yay idi. Son dünya çempionu Almaniya ilə heç-heçədən sonra Argentina üzərində 6:1 hesablı qələbə qazanan komandada Smit daha iki qol vurdu və İngiltərənin dörddəbir finala yüksəlməsinə kömək etdi. Komanda ABŞ-a məğlub olsa da, bu nəticə əldə olunan uğurun əhəmiyyətini azaltmadı.
İngiltərə həmin vaxtdan bəri heç bir dünya çempionatını buraxmayıb. Mark Sempsonun rəhbərlik etdiyi komandanın 2015-ci ildə üçüncü yeri tutması dönüş nöqtələrindən biri hesab oluna bilər. Sarina Viqmanın komandası isə 2023-cü ildə finala yüksələrək İngiltərə tarixində bu turnirdəki ən yaxşı nəticəyə imza atdı.
Lakin İngiltərənin qadınlararası dünya çempionatı səhnəsinə daimi qayıdışı 2007-ci ildə baş verdi. Həmin tarixi turnirdən yaddaşlarda qalan ən yaddaqalan məqamlardan biri isə Kelli Smitin butsunu öpdüyü qol sevinci oldu.
Mənbə: Goal.com
Tərcümə: Qaynarinfo
