Xəbər lenti

250 milyon ildən sonra Yer fərqli görünəcək - Alimlər dörd ssenari irəli sürür
Dünya20:30 17.11.2026

250 milyon ildən sonra Yer fərqli görünəcək - Alimlər dörd ssenari irəli sürür

Google alqoritminə buraxmayın, xəbəri özünüz seçin!Xəbəri Google yox, siz seçin!Əlavə et

Təxminən 250 milyon il sonra Yer kürəsinin indiki xəritəsi tamamilə dəyişə bilər. Qitələrin hərəkəti nəticəsində Atlantik okeanı yox ola, bütün materiklər isə yenidən birləşərək nəhəng superqitə yarada bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Ilmessaggero" nəşri geoloqların araşdırmalarına istinadən məlumat yayıb.

Alimlərin xatırlatdığına görə, təxminən 200 milyon il əvvəl Yer üzündəki bütün müasir qitələr vahid Pangea superqitəsinin tərkibində olub. Sonradan tektonik plitələrin hərəkəti nəticəsində bu nəhəng quru sahəsi parçalanıb və indiki materiklər formalaşıb.

Lakin geoloji proseslər bu gün də davam edir. Almaniyanın Geofizika Elmləri üzrə Tədqiqat Mərkəzinin geoloqu Hanna Devis hesab edir ki, təxminən 250 milyon ildən sonra qitələr yenidən birləşərək yeni superqitə yarada bilər. Ohayo Universitetinin geologiya professoru Demien Nens də belə bir prosesin baş verməsini demək olar ki, qaçılmaz sayır. Bununla belə, yeni quru sahəsinin dəqiq yerləşməsi hələ məlum deyil.

Yeni superqitənin yaranması ilə bağlı dörd ssenari

Tədqiqatçılar gələcəkdə Yer kürəsinin coğrafi görünüşünün necə dəyişə biləcəyinə dair dörd əsas variant irəli sürüblər:

- Aurika: Sakit və Atlantik okeanları tədricən yox olacaq, materiklər ekvator ətrafında birləşəcək.

- Amasiya: Demək olar ki, bütün qitələr Şimal qütbü ətrafında toplanacaq. Antarktida isə digər materiklərdən ayrı qalacaq.

- Novopangea: Atlantik okeanı genişlənməkdə davam edəcək, Sakit okean isə tədricən kiçilərək yox olacaq. Nəticədə materiklər planetin əks tərəfində birləşəcək.

- Pangea Ultima: Atlantik okeanı yox olacaq və qitələr onun hövzəsi ətrafında birləşərək qədim Pangeanı xatırladan nəhəng quru sahəsi yaradacaq.

Yeni superqitədə iqlim necə olacaq?

Materiklərin birləşməsi yalnız planetin coğrafiyasını deyil, iqlimini də ciddi şəkildə dəyişə bilər. Xüsusilə Pangea Ultima ssenarisində yeni superqitənin daxili ərazilərində həddindən artıq isti və quraq şəraitin yaranacağı ehtimal olunur.

Kompüter modelləşdirməsinə görə, okeanlardan uzaqda yerləşən ərazilərə rütubətli hava kütlələrinin çatması çətinləşəcək. Bunun nəticəsində qitənin mərkəzi hissələrində səhralaşma və yüksək temperatur müşahidə oluna bilər. Güclü vulkanik fəaliyyət də iqlimə əlavə təsir göstərə bilər.

Professor Demien Nens qeyd edir ki, superqitələrin daxili əraziləri yaşayış üçün kifayət qədər sərt şəraitə malik olur. Bununla belə, qədim Pangeanın iqlim xüsusiyyətləri dinozavrların və məməlilərin təkamülünə müəyyən təsir göstərmiş ola bilər.

Materiklər niyə hərəkət edir?

Qitələrin yerdəyişməsi Yer qabığını təşkil edən tektonik plitələrin hərəkəti ilə bağlıdır. Bu plitələr planetin mantiyası üzərində hərəkət edir. Yerin daxili istiliyi mantiyada maddələrin dövranını təmin edir və nəticədə tektonik plitələr tədricən yerini dəyişir.

Geoloq Hanna Devisin qiymətləndirməsinə görə, Yer öz tarixi ərzində artıq 4-5 superqitənin yaranması və parçalanması dövrünü yaşayıb. Ümumilikdə belə dövrlərin sayının yeddiyə çata biləcəyi ehtimal edilir.

Beləliklə, indiki materiklərin və okeanların sərhədləri planetin gələcək geoloji tarixində tamamilə fərqli mənzərə ilə əvəz oluna bilər.

Aydın