Britaniyalı kriptovalyuta milyarderi Ben Delo “Reform UK” partiyasına 36 milyon funt sterlinq ianə edib. Bu, Böyük Britaniyada siyasi partiyaya verilmiş rekord məbləğdir.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, Delo “Daily Telegraph” qəzetində yazıb ki, bu ianəni “ədalətli mübarizə və bərabər oyun meydanı” istədiyi üçün edir.

36 milyon funt sterlinq Böyük Britaniyada siyasi partiyaya indiyədək verilmiş ən böyük birdəfəlik ianədir. Partiyanın lideri Naycel Farac ianədən “şərəf duyduğunu və təvazökarlıq hiss etdiyini” bildirib.

“Reform”un maliyyəsi hökumətin Britaniyadan kənarda yaşayan britaniyalıların ölkənin siyasi partiyalarına verə biləcəyi ianələrin məbləğini məhdudlaşdırmağa çalışdığı bir vaxtda diqqət mərkəzindədir.

Delo bildirib ki, 2029-cu ildə Leyboristlər Partiyasının parlament seçkiləri keçirmək üçün son mümkün tarixədək hər ay 1 milyon funt sterlinq ianə etməyi planlaşdırırdı. Lakin gələcəkdə hökumətin iri ianələrə məhdudiyyət qoymağa çalışa biləcəyini nəzərə alaraq bütün məbləği əvvəlcədən ödəmək qərarına gəlib.

Hazırda Böyük Britaniyada yaşayan donorların siyasi partiyalara verə biləcəyi ianənin məbləğinə heç bir məhdudiyyət yoxdur.

Lakin Leyboristlər daha əvvəl xaricdə yaşayan Britaniya vətəndaşlarının ianələrinə 100 min funt sterlinq limitinin tətbiqini təklif edib və bu məhdudiyyəti yaxın zamanda ölkəyə qayıdan şəxslərə də şamil etməyi planlaşdırır.

Baş nazir siyasi ianələrlə bağlı qaydalarda əlavə dəyişikliklərə açıq olduğunu bildirsə də, hökumət daxilində Delonun ianəsi əlavə tənzimləmələr barədə müzakirələrdə ciddi dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilmir.

Şeffilddə doğulan Delo artıq “Reform”a 4 milyon funt sterlinq ianə edib. O, daha əvvəl partiyanı dəstəkləməyə davam etmək üçün Honkonqdan Böyük Britaniyaya qayıdacağını bildirib.

Ötən il ABŞ Prezidenti Donald Tramp kriptovalyuta ticarət platforması “BitMEX”də çirkli pulların yuyulmasına qarşı qanunların pozulması ilə bağlı Deloya şərtsiz əfv verib. Delo 2022-ci ildə bu ittiham üzrə təqsirini etiraf etmişdi.

Delo “Telegraph” qəzetində yazıb:

“‘Demokratiyamızın’ sağlamlığı ilə bağlı istehzalı şəkildə narahatlıq ifadə edən və eyni zamanda onu kartel kimi qorumaq üçün əllərindən gələni edən insanlardan fərqli olaraq, mən ədalətli mübarizə və bərabər oyun meydanı istəyirəm.

“Reform”un son problemlərindən çıxardığım nəticə budur ki, onlar bərabər şərtlərlə rəqabət aparmaq üçün vəsait toplamağa daha az, hökuməti idarə etməyə hazırlaşmağa isə daha çox vaxt ayırmalıdırlar.”

## “Reform”un maliyyəsi araşdırılır

“Reform”un maliyyə toplama fəaliyyəti diqqət mərkəzindədir. Cümə axşamı polis “Channel 4 News”un ötən həftə yayımladığı reportajdan sonra partiyanın xarici maliyyələşdirmə qanunlarını pozduğu iddiaları ilə bağlı araşdırma başladığını açıqlayıb.

Gizli çəkiliş aparan jurnalist “Reform”un iki yüksək vəzifəli əməkdaşının xarici mənbələrdən partiyaya ianə alınması üçün seçki qanunvericiliyindən yan keçməyin mümkün yollarından birini müzakirə etdiyini qeydə alıb.

Partiya hər hansı qanun pozuntusunu rədd edib və araşdırma ilə əməkdaşlıq edəcəyini bildirib.

Farac həmçinin 2024-cü il seçkilərindən əvvəl Taylandda yaşayan kriptovalyuta investorundan, Kristofer Harborn tərəfindən verilən 5 milyon funt sterlinqlik pul hədiyyəsini bəyan edib-etməməli olduğu məsələsi ilə bağlı parlament standartları üzrə komissarın araşdırması altındadır.

Farac bu “tamamilə şəxsi” hədiyyənin onun parlament və ya siyasi fəaliyyəti ilə əlaqəli olmadığını və buna görə də onu qeydiyyata almaq öhdəliyinin olmadığını bildirib.

Metropoliten Polisi də son seçkidən əvvəlki həftələrdə “Reform”a edilən ödənişlərin ianə qanunlarına uyğun olub-olmadığını araşdırır.

Polisin araşdırdığı məsələlər arasında uzun müddətdir Faracın müttəfiqi olan Corc Kotrelin anası Fiona Kotrelin birbaşa partiyaya verdiyi ianələr də var.

Həmçinin “Reform”un sədr müavini Riçard Taysın nəzarətində olan və 2024-cü ilin iyununda Fiona Kotreldən 1 milyon funt sterlinq alan şirkətin etdiyi ödənişlər də araşdırılır.

Xaricdə yaşayan britaniyalıların ianələrinə tətbiq olunması planlaşdırılan məhdudiyyətlər “Reform” və onun əsas donorları ilə hökumət arasında kəskin mübahisəyə səbəb olub. Onlar Leyboristlər Partiyasını özlərinin siyasi yüksəlişinin qarşısını almağa çalışmaqda ittiham ediblər.

Nazirlər Kabinetinin üzvlərindən biri Britaniya demokratiyasının “satılıq olmadığını” bildirib.

Hökumət həmçinin “Xalqın təmsilçiliyi haqqında” qanun layihəsi çərçivəsində xaricdə yaşayan və Böyük Britaniyaya qayıdan şəxslərin ölkəyə qayıtdıqdan sonrakı bir il ərzində 100 min funt sterlinqdən artıq ianə verməsinin qarşısını almağa çalışır. Qanun layihəsinin Lordlar Palatasında ikinci oxunuşu bazar ertəsi keçiriləcək.

Ötən il Harborn “Reform”a birdəfəlik 9 milyon funt sterlinq ianə edib. Həmin vaxt bu, yaşayan bir şəxsin Böyük Britaniya siyasi partiyasına verdiyi ən böyük birdəfəlik ianə idi.

Mühafizəkarlar Partiyası isə miras yolu ilə 10 milyon funt sterlinq əldə etmişdi. Lakin bu məbləğ də Delonun son ianəsi ilə geridə qalıb.

Delonun ianəsinə münasibət bildirən Leyboristlər Partiyasının nümayəndəsi Faracın “hələ də qalmaqalların içində boğulduğunu” və onun qarşılaşdığı sualların “aradan qalxmadığını, əksinə, getdikcə artdığını” deyib.

“‘Reform UK’ çirkli davranış, cinayətkar dostlar və şübhəli maliyyə məsələləri ilə bağlı suallardan pulla yaxa qurtara bilməz”, – deyə nümayəndə bildirib.

“Farac və ‘Reform’ nəhayət ictimaiyyətə həqiqəti açıqlamalı, polis ilə tam əməkdaşlıq etməli və yalnız öz maraqları naminə fəaliyyət göstərmədiklərini sübut etməlidirlər.”

Liberal Demokratlar Partiyasının Nazirlər Kabineti üzrə sözçüsü Liza Smart isə Faracın “hakimiyyətə pul hesabına gəlməklə Trampın Amerikasını Britaniyaya gətirmək istədiyini” bildirib.

“O, ‘Monopoliya’ stolüstü oyunundakı bir dayanacaqmış kimi 10 nömrəli Dauninq-stritə daxil olmağa çalışır”, – deyə o əlavə edib.

“Bu, belə davam edə bilməz. Endi Börnhəm siyasi ianələrə limit tətbiq etməlidir. Demokratiyamız bundan asılıdır.”

Aydın