Misir səhralıq əraziləri kənd təsərrüfatı torpaqlarına çevirmək məqsədilə dünyanın ən böyük suvarma layihələrindən birini həyata keçirir. “Yeni Delta” adlanan layihə çərçivəsində təxminən 924 min hektar ərazinin əkin sahəsinə çevrilməsi planlaşdırılır. Lakin mühəndislik problemləri və torpaqların şoranlaşma riski bu iddialı planın gələcəyini sual altına qoyur.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “Startlap” nəşri yazıb.
Layihə Nil çayının deltasından qərbdə yerləşən səhralıq ərazidə həyata keçirilir. Burada taxıl, tərəvəz, meyvə və digər kənd təsərrüfatı məhsullarının yetişdirilməsi nəzərdə tutulur. Ümumi sahəsi 9240 kvadratkilometrə yaxın olan ərazi Kiprin ümumi ərazisi ilə müqayisə edilə bilər.
Misir Prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisi layihəyə 2026-cı ilin mayında rəsmi start verib. Dövlət başçısının açıqlamasına görə, layihənin ümumi dəyəri 800 milyard Misir funtuna, yəni təxminən 14 milyard dollara yaxındır.
“Yeni Delta”nın əsas infrastruktur obyektlərindən biri Əl-Həmmam yaxınlığında yerləşən və 2023-cü ildə istifadəyə verilən nəhəng su təmizləyici qurğudur. Müəssisə gündəlik 7,5 milyon kubmetr suyu emal etmək gücünə malikdir.
Səhraya su haradan gətiriləcək?
Layihənin əsas xüsusiyyətlərindən biri istifadə olunmuş suyun təkrar emalıdır. Nil deltasındakı əkin sahələrindən axıdılan su toplanaraq təmizlənir və yenidən suvarma məqsədilə istifadəyə verilir. Əvvəllər bu suların əhəmiyyətli hissəsi Aralıq dənizinə axıdılırdı.
Təmizlənmiş suyun səhrada salınacaq əkin sahələrinə çatdırılması üçün hər birinin uzunluğu təxminən 150 kilometr olan iki böyük su kəməri inşa edilir. Sistemin işləməsi üçün ümumilikdə 19 nasos stansiyası da layihələndirilib.
Lakin suyun lazımi həcmdə və fasiləsiz çatdırılması ciddi texniki çətinliklər yaradır. oktyabr ayında dərc olunan elmi araşdırmada “Yeni Delta”nın su təminatında mühüm rol oynayan Əl-Nəsr kanalının imkanları qiymətləndirilib.
Tədqiqatçılar kompüter modelləşdirməsi vasitəsilə kanalın saniyədə 93,6 kubmetr olan su ötürmə gücünün 106,33 kubmetrə çatdırılmasının mümkünlüyünü araşdırıblar. Nəticələr bir sıra problemləri üzə çıxarıb.
Məlum olub ki, kanalda toplanmış təxminən 470 min kubmetr çöküntü suyun hərəkətini məhdudlaşdırır. Bundan əlavə, su axınının artırılması bəzi hissələrdə səviyyənin kanalın kənarına təhlükəli dərəcədə yaxınlaşmasına, nasos stansiyalarında isə təhlükəsizlik hədlərinin aşılmasına səbəb ola bilər.
Alimlərin hesablamalarına görə, daha böyük həcmdə suyun ötürülməsi üçün təxminən 15 faiz əlavə hidravlik güc tələb olunacaq. Kanalın lil və bitki qalıqlarından təmizlənməsi vəziyyəti yaxşılaşdıra bilər, lakin bütün problemləri aradan qaldırmayacaq.
Torpaqların şoranlaşması riski
Layihənin qarşısındakı digər ciddi təhlükə uzunmüddətli perspektivdə torpaqların şoranlaşmasıdır. Suvarma sisteminin düzgün idarə edilməməsi və suda həll olmuş mineralların torpaqda toplanması əkin sahələrinin məhsuldarlığını azalda bilər.
Mütəxəssislərin fikrincə, “Yeni Delta”nın uğuru yalnız kanalların və nasos stansiyalarının tikintisindən deyil, onların onilliklər ərzində dayanıqlı şəkildə istismarından da asılıdır.
Layihə tam reallaşarsa, Misir səhranın böyük hissəsini məhsuldar kənd təsərrüfatı torpaqlarına çevirə bilər. Əks halda, su təchizatı və torpaqların qorunması ilə bağlı problemlər milyardlarla dollarlıq investisiyanın səmərəliliyini təhlükə altına sala bilər.
Aydın
