Karib dənizində yerləşən Sen-Bartelemi adasındakı Qustav III hava limanı mürəkkəb eniş şəraiti ilə dünya aviasiyasının ən çətin hava limanlarından biri hesab olunur. Cəmi 640 metr uzunluğunda olan uçuş-enmə zolağı dağ yamacı ilə dəniz arasında yerləşir. Burada təyyarəni təhlükəsiz endirmək üçün pilotlardan xüsusi hazırlıq, yüksək təcrübə və dəqiq manevr bacarığı tələb olunur.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “Business Insider” nəşrinə müsahibəsində “Tradewind Aviation” aviaşirkətinin Karib regionu üzrə baş pilotu və təlimatçısı Mayk Stayn danışıb.
Onun sözlərinə görə, hava limanının coğrafi mövqeyi eniş prosesini xeyli çətinləşdirir. Pilotlar əvvəlcə təyyarəni təpənin üzərindən aşağı hündürlükdə keçirməli, daha sonra isə qısa məsafədə sürətlə alçalaraq uçuş-enmə zolağına dəqiq toxunmalıdırlar. Üstəlik, ərazidə yan küləklər və güclü hava təlatümləri vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.
Bu hava limanına yalnız kiçik təyyarələr enə bilir. “Tradewind Aviation” şirkəti həmin marşrutda “Pilatus PC-12” turbovintli təyyarələrindən istifadə edir. “Boeing” və “Airbus” kimi böyük sərnişin təyyarələrinin isə qısa uçuş-enmə zolağı səbəbindən burada eniş etməsi mümkün deyil.
Staynin bildirdiyinə görə, 2026-cı ilin məlumatına əsasən, şirkətdə cəmi 31 kapitan Sen-Bartelemi hava limanına eniş etmək üçün xüsusi icazəyə malikdir. Onların hər birinin orta uçuş təcrübəsi 3 min saatdan çoxdur.
Eniş zolağı son anda görünür
Hava limanında eniş əsasən vizual idarəetmə ilə həyata keçirilir. Ərazinin relyefi və təpənin arxasından kəskin eniş zərurəti səbəbindən pilotlar uçuş-enmə zolağını manevrin son mərhələsinə qədər görə bilmirlər. Təyyarə təpənin zirvəsini keçdikdən sonra zolaq və onun arxasındakı dəniz körfəzi qəfil görünür.
Pilotun sözlərinə görə, belə eniş zamanı təyyarənin sürətini və enmə trayektoriyasını düzgün idarə etmək həlledici əhəmiyyət daşıyır. Hər uçuş fərqli hava şəraitində baş verdiyindən pilotlar əvvəlki təcrübələrini təhlil etməli və növbəti enişlərdə səhvləri təkrarlamamalıdırlar.
Bununla belə, təhlükəsizlik naminə hər hansı riskə getmək yolverilməzdir. Yan küləyin sürəti normadan artıq olduqda, güclü yağış yağdıqda və ya uçuş-enmə zolağında su toplandıqda pilotlar enişdən imtina edərək ikinci dövrəyə qalxır və ya başqa hava limanına istiqamətlənirlər.
Pilotların hazırlığı aylarla davam edə bilər
Mayk Staynin sözlərinə görə, Sen-Bartelemi hava limanında işləmək istəyən pilotlar əvvəlcə “PC-12” təyyarəsini idarə etmək üzrə yüksək təcrübəyə malik olmalıdırlar. Hazırlıq prosesi digər hava limanlarında kəskin eniş manevrlərinin öyrənilməsi ilə başlayır. Daha sonra pilotlar birbaşa adada praktiki məşqlərə qatılır, onlarla eniş cəhdi həyata keçirirlər.
Təlimin konkret müddəti müəyyən edilməyib. Pilotun hazırlıq səviyyəsi fərdi qaydada qiymətləndirilir və yalnız bütün tələbləri yerinə yetirənlərə həmin hava limanında uçuş icazəsi verilir.
Stayn vurğulayıb ki, müasir uçuş simulyatorları hava limanının relyefini və eniş trayektoriyasını canlandıra bilsə də, real uçuş zamanı qəfil dəyişən küləyi və güclü turbulentliyi tam şəkildə imitasiya edə bilmir.
Onun sözlərinə görə, sərnişinlər eniş zamanı müəyyən silkələnmə hiss edə bilərlər. Lakin bu, pilotların əvvəlcədən hazırlaşdığı və nəzarət altında həyata keçirdiyi prosesin bir hissəsidir.
Aydın
