Süni intellekt yarışında texnologiya şirkətlərinin xərclədiyi vəsait getdikcə daha böyük rəqəmlərə çatır. Lakin bu investisiyaların davam etdirilməsi üçün sektorun yalnız daha güclü modellər hazırlaması kifayət etməyə bilər. “Bain & Company”nin 2026-cı il üzrə Qlobal Texnologiya Hesabatında süni intellekt infrastrukturuna dair gözləntilərin qarşılanması üçün 2031-ci ilədək illik 6 trilyon dollarlıq gəlir səviyyəsinə çatmağın lazım olduğu hesablanıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu mənzərə süni intellektin işçilərin məhsuldarlığını artıran bir vasitə olmaqdan xeyli kənara çıxmasını tələb edir. Hesabata görə, hazırkı istifadə sahələrindən əldə edilə biləcək gəlir qarşıdakı illərdə tələb olunan infrastruktur investisiyalarını təkbaşına qarşılamaq üçün kifayət deyil. Fərqi aradan qaldırmaq üçün hələ geniş miqyasda ortaya çıxmamış məhsulların və yeni istifadə formalarının tətbiqə daxil olması zəruridir.

İnfrastruktur yarışı aparat təminatı sektorunu böyüdür

Süni intellekt sistemlərinin artan hesablama gücünə tələbatı aparat təminatı sahəsində də sürətli tutum artımına səbəb olub. Qrafik prosessorlarda istifadə olunan yüksək ötürmə qabiliyyətli yaddaşlardan qabaqcıl qablaşdırma texnologiyalarına, xüsusi silikonlardan konkret tətbiqlər üçün hazırlanmış inteqral sxemlərə qədər bir çox istiqamət sürətlə genişlənir.

Bu yarışın əsas iştirakçıları arasında “Microsoft”, “Google”, “Amazon”, “Meta” və “Oracle” şirkətləri var. Beş şirkətin ümumi kapital xərclərinin 2026-cı ilin sonunadək 780 milyard dollara çatacağı gözlənilir. Bu rəqəm cəmi üç il əvvəl qeydə alınan səviyyədən təxminən beş dəfə çoxdur.

“Bain”in hesablamasına görə, süni intellekt infrastrukturuna illik xərclər 2031-ci ildə 1,5 trilyon dollara çata bilər. İnfrastruktur xərclərinin sektorun gəlirinin təxminən 25 faizini təşkil edəcəyi nəzərə alınarsa, süni intellekt sektorunun illik ümumi gəlirinin 6 trilyon dollara çatması lazım olacaq.

Mövcud istifadə sahələri kifayət etməyə bilər

Hazırda məlum olan istehlakçı və korporativ süni intellekt tətbiqlərinin həmin dövrdə 1,2-1,8 trilyon dollar arasında gəlir gətirə biləcəyi proqnozlaşdırılır. Bu isə o deməkdir ki, sektor təxminən 4,2 trilyon dollar əlavə gəliri hələ mövcud olmayan və ya kifayət qədər inkişaf etməmiş sahələrdən əldə etməlidir.

Hesabatda potensial gəlir mənbələrinin bəziləri ayrıca nəzərdən keçirilib. Ənənəvi axtarış sistemlərini əvəz edən süni intellekt modelləri və onlara inteqrasiya ediləcək reklamların 100-200 milyard dollar arasında əlavə gəlir yarada biləcəyi düşünülür.

Avtonom avtomobillər, pilotsuz uçuş aparatları və sənaye avtomatlaşdırması üçün nəzərdə tutulan gəlir təxminən 400 milyard dollar səviyyəsində qiymətləndirilir.

Simulyasiyalar və robotik prosesləri əhatə edən fiziki süni intellektin isə 900 milyard dollar dəyərində iqtisadi potensial yarada biləcəyi hesablanır.

Əsas böyük gəlir mənbəyi hələ mövcud deyil

Bütün bu sahələr nəzərə alınsa belə, təxminən 2,7 trilyon dollarlıq gəlir boşluğu qalacaq. Buna görə də süni intellekt sektorunun mövcud biznes modellərinə əsaslanaraq 6 trilyon dollarlıq gəlir səviyyəsinə çatması real görünmür; yeni məhsulların və istifadə sahələrinin ortaya çıxması tələb olunur.

“Bain”in diqqət çəkdiyi potensial istiqamətlər arasında süni intellektdən istifadə etməklə dərmanların hazırlanması və psixi sağlamlığa dəstək xidmətləri var. Batareya və yarımkeçirici texnologiyalarında materialşünaslıq sahəsində əldə edilə biləcək irəliləyişlər də digər potensial mənbə kimi göstərilir.

Termonüvə enerjisindən neyroelmə qədər müxtəlif elmi tədqiqatların süni intellektin köməyi ilə sürətləndirilməsi isə daha geniş iqtisadi təsir yarada biləcək istiqamətlər sırasında qiymətləndirilir.

Bununla yanaşı, böyük investisiyaların nə dərəcədə gəlir gətirəcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik davam edir. Son məlumatlar məlumat mərkəzlərinin tikintisinin planlaşdırıldığından daha yavaş irəlilədiyini göstərir. Çip istehsalındakı məhdudiyyətlər isə yeni server fermalarının istifadəyə verilməsini çətinləşdirir.

Aydın