Xəbər lenti

500 minə yaxın insanın məlumatları araşdırıldı: Bioloji yaşla bağlı ideal yuxu müddəti
Sağlamlıq09:51 16.11.2026

500 minə yaxın insanın məlumatları araşdırıldı: Bioloji yaşla bağlı ideal yuxu müddəti

Gündə neçə saat yatmağımız orqanizmin qocalma sürəti ilə bağlı mühüm məlumat verə bilər. Yeni araşdırma göstərib ki, təkcə az yatmaq deyil, həddindən artıq uzun müddət yatmaq da orqanizmin bioloji yaş göstəricilərinin yüksəlməsi ilə əlaqəli ola bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “Nature” jurnalında dərc olunan elmi araşdırmada qeyd edilib.

Az yatmaq da, çox yatmaq da bioloji qocalmanı sürətləndirə bilər

Alimlər Böyük Britaniyanın “UK Biobank” məlumat bazasından təxminən 500 min insanın sağlamlıq göstəricilərindən istifadə ediblər. Tədqiqat çərçivəsində maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT), qan zülalları və metabolitlər əsasında formalaşdırılan 23 müxtəlif bioloji yaş göstəricisi təhlil olunub.

Nəticələrə əsasən, 23 göstəricidən 9-da yuxu müddəti ilə bioloji yaş arasında U formalı əlaqə müəyyən edilib. Bu isə həm az, həm də çox yatmağın daha yüksək bioloji yaş göstəriciləri ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir.

Araşdırmada ən aşağı bioloji yaş fərqi ilə əlaqələndirilən yuxu müddəti cinsə və qiymətləndirilən bioloji göstəriciyə görə 6,4-7,8 saat arasında dəyişib. Bununla belə, alimlər bu rəqəmlərin hər kəs üçün ideal yuxu norması kimi qəbul edilməməli olduğunu vurğulayırlar. Böyüklər üçün ümumi tövsiyə olunan 7-9 saatlıq yuxu müddəti qüvvədə qalır.

Az və çox yatmaq ölüm riskinə də təsir edə bilər

Tədqiqatda yuxu müddəti ilə ölüm riski arasındakı əlaqə də araşdırılıb. Gündə 6-8 saat yatanlarla müqayisədə 6 saatdan az yatanlarda bütün səbəblərdən ölüm riskinin təxminən 50 faiz, 8 saatdan çox yatanlarda isə 40 faiz yüksək olduğu bildirilib.

Lakin bu göstəricilər nisbi risk hesablamalarıdır və uzun və ya qısa yatan hər bir insanın ömrünün mütləq azalacağı anlamına gəlmir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, sağlam yuxu yalnız onun müddəti ilə ölçülmür. Yuxunun keyfiyyəti, gecə ərzində fasiləsiz olması, müntəzəm rejim və bioloji ritmə uyğunluğu da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Keyfiyyətli yuxu üçün nə etmək lazımdır?

Araşdırmada yuxu rejimini yaxşılaşdırmaq üçün qidalanma və gündəlik vərdişlərə də diqqət yetirilməsi tövsiyə olunur. Süd, qatıq, yumurta, yulaf və balqabaq tumu kimi triptofanla zəngin qidalar rasiona daxil edilə bilər.

Bundan başqa, yatmazdan 2-3 saat əvvəl ağır və yağlı yeməklərdən uzaq durmaq, axşam saatlarında kofein qəbulunu məhdudlaşdırmaq məsləhət görülür. Badam, paxlalılar, balqabaq tumu və yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər kimi maqnezium mənbələri də sağlam qidalanmanın bir hissəsi ola bilər.

Mütəxəssislərin fikrincə, Aralıq dənizi tipli qidalanma, fiziki aktivlik və nizamlı yuxu rejimi sağlam qocalma prosesini dəstəkləyən əsas amillərdəndir.

Araşdırmanın əsas nəticəsi budur ki, uzun müddət yatmaq həmişə daha sağlam olmaq demək deyil. Xüsusilə davamlı olaraq uzun yuxuya ehtiyac duyan insanların bunun mümkün səbəblərini araşdırması vacibdir.

Aydın