Xəbər lenti

Çin 50 ildə 66 milyard ağac əkib: Nəhəng ekoloji layihənin nəticələri
Dünya23:22 19.11.2026

Çin 50 ildə 66 milyard ağac əkib: Nəhəng ekoloji layihənin nəticələri

Google alqoritminə buraxmayın, xəbəri özünüz seçin!Xəbəri Google yox, siz seçin!Əlavə et

Çin son 50 ilə yaxın müddətdə səhralaşma ilə mübarizə çərçivəsində təxminən 66 milyard ağac əkib. Nəhəng yaşıllaşdırma layihəsi ölkənin meşə örtüyünü əhəmiyyətli dərəcədə artırsa da, alimlər onun su ehtiyatları və biomüxtəliflik üçün yarada biləcəyi təhlükələr barədə xəbərdarlıq ediblər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Science-et-vie.com nəşri yazıb.

Layihənin əsası 1978-ci ildə qoyulub. “Üç Şimalın Qoruyucu Meşə Zolağı” adlanan proqramın əsas məqsədi qumlu ərazilərin genişlənməsinin qarşısını almaq, ölkənin şimalındakı kənd təsərrüfatı torpaqlarını səhralaşmadan qorumaq olub.

Proqramın həyata keçirildiyi dövrdə Çində meşə örtüyünün ümumi ərazidəki payı 10 faizdən 25 faizdən yuxarı səviyyəyə yüksəlib. 2024-cü ilin noyabrında isə hakimiyyət Tarim hövzəsi ətrafında 3046 kilometr uzunluğunda yaşıl zolağın yaradılmasının başa çatdığını açıqlayıb. Bu zolaq təxminən 337 min kvadratkilometr ərazini əhatə edən Taklamakan səhrasını əhatələyir.

Ərazinin yaşıllaşdırılması zamanı quraqlığa davamlı bitkilərdən, o cümlədən Fərat qovağı və saksauldan istifadə olunub. Yeni əkilən bitkilərin inkişafı üçün əlavə suvarma sistemləri qurulub, toxumların səpilməsində xüsusi texnika və dronlardan yararlanılıb.

NASA peykləri müsbət dəyişiklikləri qeydə alıb

2026-cı ilin yanvarında NASA-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasının professor Yuk Yunqun rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu ərazidəki ekoloji dəyişiklikləri araşdırıb. Alimlər 20 ildən artıq peyk müşahidələrinin nəticələrini təhlil edərək müəyyən ediblər ki, yaşıllaşdırılan ərazilər atmosferdən udduqları karbon qazının miqdarına görə onu buraxdıqları həcmdən üstün mövqeyə keçib.

Tədqiqat zamanı yağışlı mövsümdə ərazidə karbon qazının konsentrasiyasının milyonda 416 hissədən 413 hissəyə qədər azaldığı müəyyən edilib. Həmçinin yay aylarında yağıntıların miqdarının iki dəfə artdığı müşahidə olunub. Alimlər bunu bitki örtüyünün ətraf mühiti soyutması ilə əlaqələndirirlər.

Yaşıllaşdırmanın təhlükəli tərəfləri də var

Bununla belə, mütəxəssislər genişmiqyaslı ağacəkmə kampaniyasının ciddi ekoloji problemlərə səbəb ola biləcəyini bildirirlər. Əsas narahatlıq regionun su ehtiyatları ilə bağlıdır. Ağac və kolların inkişafı üçün böyük həcmdə su tələb olunur, halbuki ərazidə yağıntılar azdır və çay sularından kənd təsərrüfatında da intensiv istifadə edilir.

Hidrogeoloqlar yeraltı su ehtiyatlarının, xüsusilə buz dövründən qalan su mənbələrinin tükənməsi riskinə diqqət çəkirlər. Bəzi proqnozlara görə, XXI əsrin sonuna qədər regionun əsas su mənbələri əhəmiyyətli dərəcədə azala bilər.

Digər təhlükə isə biomüxtəlifliklə bağlıdır. Səhra landşaftının genişmiqyaslı dəyişdirilməsi həşəratların, sürünənlərin və köçəri quşların təbii yaşayış mühitinə mənfi təsir göstərə bilər.

Beləliklə, Çinin yarım əsrlik yaşıllaşdırma təcrübəsi səhralaşma ilə mübarizədə mühüm nəticələr versə də, alimlər ekoloji layihələrin həyata keçirilməsi zamanı su balansının və təbii ekosistemin qorunmasının vacibliyini vurğulayırlar.

Aydın