Ser Aleks Ferqyuson 2000-ci ildə Klublararası Dünya Çempionatında “Vasko da Qama” ilə qarşılaşmadan əvvəl “Mançester Yunayted”in futbolçularına Romarionun və Edmondonun artıq əvvəlki sürətlərində olmadığını demişdi. Mark Boşniçin sözlərinə görə, bunun doğru olmadığını anlamaq üçün onlara cəmi “20 saniyə” lazım gəldi.
“Vasko”nun məşhur hücum dueti “Mançester Yunayted”in çətinlik çəkən müdafiə xəttini tamamilə aciz vəziyyətə saldı. Edmundo isə rəqiblərinin ətrafında, demək olar ki, sözün həqiqi mənasında rəqs edirdi.
Əvvəlcə Qari Nevilin uğursuz geri ötürməsindən istifadə edərək Romarionun hesabı açmasına şərait yaratdı. Daha sonra isə fasiləyə az qalmış elə ustalıq tələb edən zərbə ilə hesabı 3:0-a çatdırdı ki, Dieqo Maradona futbol tarixində belə bir qolu nəinki vura, hətta təsəvvür edə biləcək oyunçuların sayının çox az olduğunu bildirmişdi.
Gerson cərimə meydançasının xətti üzərindəki Edmondoya qısa, diaqonal ötürmə verəndə adi futbolçu topu komanda yoldaşına ötürərdi. Lakin Edmondonun heç bir xüsusiyyəti adi deyildi.
“Heyvan” ləqəbli futbolçu sağ ayağı ilə topa elə fırlanma verdi ki, top həm onun, həm də ona həddindən artıq yaxınlaşmaq səhvinə yol verən Mikael Silvestrin arxasına düşdü.
Silvestri Edmondunun nə etdiyini anlayanda artıq gec idi. Braziliyalı futbolçu hələ də qoruyub saxladığı partlayıcı sürətindən istifadə edərək boşda qalan topa Boşniçdən əvvəl çatdı və özünəməxsus soyuqqanlılıqla onu qapıçının üzərindən tora göndərdi.
Boşniçin bu qola əsəbiləşmək əvəzinə heyran qaldığı açıq-aydın görünürdü. O, qolu “buraxdığım ən gözəl qol” adlandırdı. Silvestri də Edmondunun onu tamamilə çaşqın vəziyyətə salmasına heyran qalmışdı.
Fransalı futbolçu BBC Sport-a açıqlamasında deyib: “Belə şeylərə öyrəşməmisinizsə, bu cür bacarıqları gözləmirsiniz. Edmondunun vurduğu qolda mənə etdiyini isə yalnız dahilər bacara bilər”.
Lakin məşhur amerikalı pianoçu Oskar Levant vaxtilə “dahi ilə dəlilik arasındakı incə sərhədi” aradan qaldırdığını söyləmişdi. Edmundo haqqında danışarkən isə belə bir sərhədin bəlkə də heç vaxt mövcud olmadığını demək mümkündür.
Möhtəşəm futbolçu
Edmundo daxilindəki qəzəb narahatlıq doğurmağa başlamazdan əvvəl yalnız meydandakı yüksək oyun keyfiyyəti ilə tanınırdı.
1980-ci illərdə qeyri-adi istedada malik gənc futbolçu kimi diqqət çəkməyə başladığı ilk vaxtlardan onun qəribə, gözlənilməz, hətta açıq şəkildə qəbuledilməz davranışları haqqında xəbərlər yayılırdı.
İddialara görə, “Botafogo” klubunun bazasında çılpaq gəzdiyinə görə onu akademiyasından qovmuşdu. “Vasko”nun isə “Marakana”da keçirdiyi ümidverici ilk mövsümündən sonra, 1993-cü ildə soyunub-geyinmə otağında heç kimin necə həll edəcəyini bilmədiyi “problemə” çevrildiyi üçün onu istəmədən “Palmeyras”a satmağa razılaşdığı bildirilirdi.
Edmondonun istedadı isə şübhə doğurmurdu. O, Braziliyanın uzun illər ərzində yetişdirdiyi ən böyük təbii istedadlardan biri idi. Bunu San-Pauluda keçirdiyi iki möhtəşəm mövsümdə sübut etdi. Ulduzlarla zəngin “Palmeyras”ın heyətində fərqlənərək ardıcıl iki dəfə ölkə çempionu oldu.
Jurnalist Osmar Santos həmin dövrdə Edmondoya “Heyvan” ləqəbini vermişdi. Çünki Braziliya millisinin futbolçusu müntəzəm olaraq matçın ən yaxşı oyunçusu seçilir, qarşısıalınmaz, əsl “canavar” təsiri bağışlayırdı.
Lakin zaman keçdikcə bu ləqəb onun meydanda və meydandan kənarda nümayiş etdirdiyi nəzarətsiz davranışlara görə daha da uyğun səslənməyə başladı.
Rəqibləri ilə davamlı münaqişələri “Palmeyras”da keçirdiyi bir mövsümdə beş dəfə qırmızı vərəqə almasına səbəb oldu. Lakin onun qəzəbindən heç kim sığortalanmamışdı. Hətta baş məşqçisi Vanderley Lüksemburqo və komanda yoldaşları belə.
Bir dəfə Ekvadorda keçirilən Libertadores Kuboku matçında operatora hücum edərək diplomatik böhrana səbəb oldu.
Komandanın otelində dörd gün nəzarət altında saxlanıldıqdan sonra Braziliya Xarici İşlər Nazirliyinin müdaxiləsi ilə ölkəni tərk etməsinə icazə verildi. Həmin vaxt Edmondunun nəhayət səhvlərini anladığı düşünülürdü.
“Həyatımın bu mərhələsi burada başa çatır”, – deyə o söz vermişdi. “Palmeyras”ın forması ilə meydana tamamilə fərqli bir futbolçu çıxacaq”.
Lakin o, ətrafındakı insanlarla münaqişələrini davam etdirdi. Nəhayət, 1995-ci ilin iyununda “Palmeyras” səbrini itirərək onu 5,5 milyon dollara (4 milyon funt sterlinqə) “Flamenqo”ya satdı. Rio-de-Janeyroya qayıdışı isə fəlakətli qərar oldu.
“Kədər heç vaxt keçmir”
Klub səviyyəsində aldığı cəza səbəbindən Edmundo Braziliyanın 1994-cü il dünya çempionatı heyətinə daxil edilməmişdi. Onun davranışları isə növbəti il daha da pisləşdi.
1996-cı il dekabrın 2-də səhər saatlarında sərxoş vəziyyətdə olan Edmundo yüksək sürətlə idarə etdiyi “Jeep Cherokee” markalı avtomobillə Laqoa bölgəsində “Fiat Uno” avtomobilinə çırpıldı.
Hadisə nəticəsində üç nəfər həyatını itirdi: “Fiat Uno”nun 23 yaşlı sürücüsü Karlos Frederik Pontes, Edmondunun sevgilisi 20 yaşlı Alesandro Perrota və onun avtomobilindəki ikinci sərnişin, cəmi 16 yaşlı Joana Kouto.
1999-cu ildə Edmundo ehtiyatsızlıqdan insan ölümünə səbəb olmaqda təqsirli bilinərək açıq rejimli həbsxanada dörd il yarım müddətinə azadlıqdan məhrum edildi. Lakin o, həbsdə cəmi iki gecə keçirdi.
Çoxsaylı apellyasiya şikayətləri və məhkəmə prosesindəki gecikmələrdən sonra vəkilləri iddia müddətinin başa çatdığını sübut etməyə nail oldular. Nəticədə 2011-ci ildə işə xitam verildi.
Edmondonun şöhrəti və var-dövləti sayəsində ciddi həbs cəzasından xilas olduğu barədə geniş yayılmış fikir var idi. Lakin o, günahkarlıq hissinin heç vaxt onu tərk etməyəcəyini daim bildirirdi.
“Ömrümün sonuna qədər peşmanlıq duyacağam. Bu kədər heç vaxt keçmir”, – deyə o etiraf etmişdi.
Əslində Edmundo qiyabi olaraq məhkum edilmişdi. Çünki “Vasko”dakı beş fərqli çıxış dövründən ikincisi zamanı, çempionatda karyerasının ən məhsuldar mövsümünü keçirdikdən sonra – 28 oyunda 29 qol vurmuşdu – 1998-ci ilin yanvarında İtaliyaya köçmüşdü.
Həmin dövrdə dünyanın ən nüfuzlu liqası hesab edilən İtaliya A Seriyasında oynamaq fürsətini o, “gerçəkləşən arzu” adlandırmışdı.
“Fiorentina” da onun gəlişinə eyni dərəcədə sevinirdi. Edmundo Braziliya futbolunun “pis oğlanı” kimi haqlı şöhrət qazansa da, onun dünya səviyyəli futbolçu olduğu şübhəsiz idi.
Onu heyətinə qatmaq üçün bütün imkanlardan istifadə edən “Fiorentina” bu transferi mühüm uğur hesab edirdi.
Klubun keçmiş qapıçısı Françesko Toldo xatırlayırdı ki, Toskana təmsilçisi Edmondonu transferə razı salmaq üçün hətta Florensiyanın dəniz sahilində yerləşdiyini söyləmişdi. Klub onu heyətinə qatmağı o qədər çox istəyirdi ki, futbolçunun olduqca qeyri-adi tələbini də qəbul etmişdi.
“İllər sonra düşünəndə ‘Fiorentina’nın o qədər də iddialı klub olmadığını görürdüm. Müqaviləmə Karnaval zamanı Braziliyaya qayıtmağıma icazə verən bənd əlavə etmələrini istədim və onlar razılaşdılar. Mənə istədiyim hər şeyi verdilər”, – deyə Edmundo etiraf etmişdi.
Demək olar ki, qaçılmaz olaraq, klub bu qərarına görə peşman olacaqdı.
“Mən heç vaxt ehtiyat oyunçular skamyasında oturmamışam!”
“Fiorentina” nə qədər tez alovlana bilən xarakterlə üzləşdiyini çox keçmədən anladı.
“Onun ilk gəlişini xatırlayıram. Alberto Malesani ‘Milan’la oyunda Edmondonu ehtiyat oyunçular skamyasına göndərmişdi və o, bunu heç gözləmirdi”, – deyə “Fiorentina”nın keçmiş müdafiəçisi Aldo Firakano “Tuttomercatoweb”ə bildirib.
“Bu qərarı başa düşmədiyi üçün meydana çıxmağımıza az qalmış hələ də soyunub-geyinmə otağında güzgünün qarşısında dayanıb təraş olurdu. Bununla narazılığını nümayiş etdirirdi”.
Lakin onun reaksiyası bununla bitmədi. Edmundo qəzəblə “San-Siro” stadionunu tərk edərək Karnaval üçün dərhal Braziliyaya qayıtdı və “Jornal do Brasil” nəşrinə belə dedi:
“Mən çempionam. ‘Fiorentina’ mənimlə belə davrana bilməz. Həyatım boyu heç vaxt ehtiyat oyunçular skamyasında oturmamışam, hətta səkkiz yaşımda belə”.
Nəhayət, Edmundo “Artemio Franki” stadionuna qayıtdı. Mövsümü təsirli çıxışla başa vurduqdan sonra yayda Malesaninin əvəzinə Covanni Trapattoninin baş məşqçi təyin edilməsi ilə onun “Fiorentina” karyerası əsl yüksəliş dövrünə qədəm qoydu.
Lakin davranışında ciddi dəyişiklik baş vermədi.
Toldonun sözlərinə görə, Edmundo məşq zamanı sərt qayda pozuntusuna məruz qaldıqdan sonra klubun akademiyasından olan futbolçulardan birinin üzünə yumruq vurmuşdu.
Buna baxmayaraq, Trapattoni komandanın maraqları naminə belə ayrı-ayrı zorakılıq hallarına göz yummağa hazır idi.
Təcrübəli və xarizmatik baş məşqçinin özünəməxsus ifadəsi ilə desək:
“Futbolçuların çempionluq qazanmaq üçün bir yerdə yatması vacib deyil”.
Edmondonun müqaviləsindəki məşhur bənd olmasaydı, “Fiorentina”nın çempionluq qazanması da tamamilə mümkün idi.
“Rədd olun! Rioya gedirəm!”
Bir çox “Fiorentina” azarkeşi bu gün də Edmondonun Karnaval üçün Braziliyaya qayıtmaq qərarının klubu 1999-cu ildə A Seriyası çempionluğundan məhrum etdiyinə inanır.
1999-cu ilin yanvar ayının sonunda “Fiorentina” əsasən Qabriel Batistuta, Edmundo və Rui Koştanın möhtəşəm forması sayəsində A Seriyasının lideri idi. Komanda 30 ildən sonra ilk dəfə çempion olmaq üçün aşkar favorit hesab edilirdi.
Lakin fevralın 7-də çempionluq uğrunda əsas rəqiblərindən biri olan “Milan”la 0:0 hesablı heç-heçədən sonra vəziyyət dəyişdi.
Florensiyada keçirilən matçın sonlarına yaxın Batistuta oyunu tərk etmək məcburiyyətində qalmışdı. Sonradan məlum oldu ki, onun sağ dizinin bağları zədələnib. Komandanın əsas futbolçusu bir aydan artıq müddətə yaşıl meydanlardan kənarda qalmalı olsa da, Edmundo Karnaval planlarını ləğv etməyi heç düşünmürdü.
Braziliyaya yola düşmək üçün hava limanına gələndə jurnalistlərin sualları ilə qarşılaşan futbolçu sərt reaksiya verdi:
“Danışmıram. Rədd olun! Rioya gedirəm və geri qayıdıb-qayıtmayacağımı bilmirəm. Heç kim məndən qalmağımı istəmədi. İstəsəydilər belə, yenə də gedəcəkdim!”
Nəticədə “Fiorentina” növbəti həftə “Udineze”yə səfərdə məğlub olarkən Edmundo Sambadromda əylənirdi.
Bu qərar “Fiorentina” azarkeşlərinin heç də xoşuna gəlmədi. Komanda mövsümün son səkkiz oyunundan yalnız birində qalib gələrək çempion “Milan”dan 14 xal geri qaldı və üçüncü yeri tutdu. Həmin yay azarkeşlər Edmondonun klubdan ayrılmasını böyük məmnuniyyətlə qarşıladılar.
Barışıq və peşmanlıq
Florensiyanı tərk etməyə məcbur olan Edmundo gözlənildiyi kimi yenidən “Vasko”ya qoşulmaq üçün Rioya qayıtdı. Burada Romario ilə eyni komandada çıxış etməsi də gözlənildiyi qədər xaotik nəticələrə səbəb oldu.
Müəyyən mənada onların xasiyyətləri bir-birinə bənzəyirdi. Futbol, rəqs və qadınlar hər ikisinin ortaq maraqları idi. Lakin Rio hər ikisinə eyni vaxtda yer verə bilməyəcək qədər kiçik idi.
Onlar eyni şəhərdə, xüsusilə də eyni komandada birlikdə çıxış edə bilməyəcək qədər inadkar və eqoist idilər. Bəzən bir-birlərinə ötürmə verməkdən belə imtina edirdilər.
Penaltini kimin vuracağı ilə bağlı mübahisə zamanı Edmundo Romarionun “Vasko”nun prezidenti Euriko Miranda tərəfindən xüsusi münasibət gördüyünü iddia etdi.
“Kral qərara gəldi ki, penaltini onun Şahzadəsi yerinə yetirsin”, – deyə o, kinayə ilə bildirdi.
Növbəti oyundan dərhal sonra Romario da cavabını verdi. Edmondonun öz bənzətməsindən istifadə edərək, komanda yoldaşına çevrilmiş rəqibini “saray təlxəyi” adlandırdı.
Üstəlik, Romarionun rəqibini açıq şəkildə ələ salması ilk dəfə deyildi.
Romarionun Rioda açdığı, dəniz sahilində yerləşən idman barının tualet qapılarında Braziliya millisinin bəzi futbolçularının təhqiramiz karikaturaları yer alırdı. Edmundo da həmin futbolçulardan biri idi.
Onun davranışlarının karikaturaya çevriləcək, hətta təlxəkliyi xatırladacaq tərəfləri də kifayət qədər idi.
Nitekim “Mançester Yunayted”ə vurduğu möhtəşəm qoldan cəmi bir ay əvvəl bir yaşlı oğlunun ad günü şənliyində çıxış etməsi üçün bütöv bir sirk dəvət etmiş və şimpanzeyə spirtli içki verərkən çəkilmiş fotoşəkilləri yayılmışdı.
“Çox axmaq hərəkətlər etmişəm. Amma daha yaxşı insan olmağa çalışıram”, – deyə hücumçu etiraf etmişdi.
Bununla belə, Braziliya futbolunun bir çox tanınmış siması onun kifayət qədər səy göstərmədiyini düşünürdü.
Braziliya millisinin keçmiş baş məşqçisi Mario Zaqallo hətta Edmondoya peşəkar psixoloji yardım almağı tövsiyə etmişdi. Bu təklif 1997-ci ildə keçirilən Amerika Kubokunun Boliviyaya qarşı finalında Edmondonun rəqib futbolçulardan birinə yumruq vurmasından sonra irəli sürülmüşdü. Hakimlər isə həmin hadisəni görməmişdilər.
Zaqallodan Edmondonu 1998-ci il dünya çempionatına aparıb-aparmayacağı soruşulanda o belə cavab vermişdi:
“Təsəvvür edin, o, meydandan qovulsaydı, nə baş verərdi? Milli komanda bir futbolçunun hərəkətinə görə çempionluğu itirə bilərdi”.
Nəticədə Zaqallo Edmondonu heyətə daxil etdi, lakin emosiyalarına hakim ola bilməyən hücumçuya çox az oyun vaxtı verdi.
“Bu gəncin həyatı üçün psixoloji müalicənin vacib olduğunu düşünürəm. O, özünü idarə etməyi öyrənmək üçün kömək almalıdır. Terapiyaya getməkdə utanılacaq heç nə yoxdur. Hər kəsin köməyə ehtiyacı var, bəzilərinin isə digərlərindən daha çox”.
Edmondonun həqiqətən də daha çox yardıma ehtiyacı var idi. Xüsusilə də qardaşı Luis Karlosun vəhşicəsinə qətlə yetirilməsindən sonra.
Luis Karlos 2002-ci ilin noyabrında Rioda avtomobilin baqajında ölü tapılmışdı. Qısa müddət sonra Edmundo valideynlərini də itirdi.
“Bunun öhdəsindən heç vaxt gələ bilməyəcəyəm. Onları yenidən yanımda görmək üçün şöhrətimi, karyeramı, pulumu, hər şeyimi verərdim. Mən sadəcə xoşbəxt olduğumu göstərməyə çalışıram”, – deyə o sonradan etiraf etmişdi.
Edmundo sonrakı illərdə müəyyən mənada daxili rahatlıq tapa bildi.
2020-ci ildə on il davam edən küsülülükdən sonra homoseksual olduğunu açıq şəkildə bəyan edən böyük oğlu Aleksandr Mortagua ilə barışdı. Beləliklə, dekabrın 26-da ilk dəfə dörd övladı ilə birlikdə fotoşəkil çəkdirdi.
“Bu, mənim üçün nə qədər vacib və xüsusi andır! Bu dəyərli insanların həyatımda olmasına və hamısının sağlam olmasına görə çox şükür edirəm... Şübhəsiz ki, ömrüm boyu yaddaşımda qalacaq bir gündür!” – deyə o, sosial şəbəkədə yazmışdı.
Edmundo daha yaxın tarixli müsahibələrində artıq əvvəlki insan olmadığını, daxilindəki “heyvanı” ram etdiyini bildirir.
O, hətta “Fiorentina”nı Karnavala görə tərk etməsindən də peşman olduğunu etiraf edib.
“Komandada qalsaydım, Skudettonu qazana biləcəyimizə inanıram. Zamanı geri qaytara bilsəydim, Rioya getməzdim”, – deyə o, “Gazzetta dello Sport”a bildirib.
Təəssüf ki, zamanı geri qaytarmaq mümkün deyil. Nə Edmundo üçün, nə “Fiorentina” üçün, nə də Karlos Frederik Pontes, Alesandro Perrota və Joana Kouto üçün.
Dəliliklə dahilik arasındakı sərhəddən fərqli olaraq, Edmondonun yol verdiyi saysız-hesabsız səhvləri silmək mümkün deyil.
Mənbə: Goal.com
Tərcümə: Qaynarinfo
