Müqayisə üçün, 9 il əvvəl dənizin duzluluğu təxminən 11 promil təşkil edirdi. Ekofəal Yuliya Marxel "Berdyansk 24"ə bildirib ki, duzluluğun artması ilə yanaşı, balıqların və digər dəniz orqanizmlərinin növ tərkibi də dəyişir. Onun sözlərinə görə, Azov dənizinin duzluluğu orta hesabla ildə təxminən 0,25 promil artır. Bunun səbəblərindən biri yağıntıların azalması nəticəsində Don çayından şirin su axınının azalmasıdır.

Marxelin sözlərinə görə, bu dəyişikliklərə eyni anda bir neçə amil təsir edir: su anbarlarının tikilməsi, təsərrüfat ehtiyacları üçün su götürülməsinin artması və iqlim dəyişiklikləri.

"Suya olan tələbat hər il artır. Dəniz dayaz olduğu üçün temperatur dəyişikliklərinə, buxarlanmaya və hazırda əhəmiyyətli dərəcədə az daxil olan şirin suyun miqdarına tez reaksiya verir. İqlim dəyişiklikləri təsir edirmi? Bəli, təsir edir", deyə ekofəal bildirib.

O əlavə edib ki, duzluluğun artması dəniz orqanizmlərinin yaşayış mühitini də dəyişir. Məsələn, tədqiqatçılar artıq bu proseslə Azov dənizində Qara dəniz üçün xarakterik olan bəzi növlərin, o cümlədən meduzaların meydana çıxmasını əlaqələndiriblər.

Nəşrin qeyd etdiyi kimi, Rusiya KİV-ləri Azov dənizində balıq növlərinin sayının iki dəfədən çox – 140-dan təxminən 80-ə qədər azaldığını yazıb. Yox olmağa başlayan növlər arasında nərəkimilər, çapaq, sazan və tarakan balığının adı çəkilir. Bunun əvəzində xamsa, xul balıqları və pelenqas daha çox rast gəlinir.

Bu məlumatları şərh edən ekofəal bildirib ki, balıq sayına yalnız duzluluq təsir etmir.

"Balıq nəhəng qida zəncirinin bir hissəsidir. Plankton və kiçik onurğasızlardan tutmuş iri yırtıcı balıqlara və quşlara qədər. Buna görə də zəncirin bir halqasının dəyişməsi tədricən bütün ekosistemə təsir göstərə bilər", deyə Marxel izah edib.

Balıq populyasiyalarının vəziyyətinə kürü tökmə şəraiti də təsir göstərir. Çay axınının, temperaturun, suyun səviyyəsinin və kürü tökmə ərazilərinin vəziyyətinin dəyişməsi balıqların sağ qalmaq şansını azalda bilər.

Müharibə Azov dənizinə necə təsir edir

Ekofəalın sözlərinə görə, müharibə, torpağın və suyun çirklənməsi, sənaye infrastrukturunun zədələnməsi, ərazilərin minalanması və lazımi ekoloji nəzarətin olmaması əlavə risklər yaradır.

Ekofəal bildirib ki, müharibə başlayandan bəri 50 mindən çox delfin tələf olub. O, mümkün səbəblər arasında partlayışları və suyun çirklənməsini göstərib.

Azov dənizini nə gözləyir?

Alimlər bildiriblər ki, Azov dənizinin duzluluğu zamanla Qara dənizin göstəricilərinə yaxınlaşa bilər.

Marxelin fikrincə, Azovyanı ərazilər işğaldan azad edildikdən sonra əsas vəzifələrdən biri ərazilərin minalardan təmizlənməsi, suyun və dib çöküntülərinin vəziyyətinin genişmiqyaslı araşdırılması, ərazilərin təmizlənməsi və təbii ekosistemlərin bərpası olmalıdır.

Ekofəal əlavə edib ki, genişmiqyaslı çirklənmədən sonra təbii bərpa prosesi 12 ildən 100 ildən çox davam edə bilər.

Aydın