Səhranın mərkəzində "zaman maşını": 12000 illik bir sirrin üstü açıldı

Qaynarinfo xəbər verir ki, arxeoloqlar qədim mədən yataqları ilə tanınan Serabit el-Khadim yaxınlığında nəsillərboyu insanların ziyarət etdiyi nəhəng bir daş sənəti qalereyası aşkar ediblər. Bu kəşf səhranın əslində dərin mənalarla yüklənmiş mühüm bir görüş nöqtəsi olduğunu göstərir.

Umm Arak yaylası adlanan bu yüksəklik, strateji mövqeyi ilə sonsuz bir vadini izləyir. Tədqiqatçılara görə, bu ərazi əsrlərboyu çox sayda səyahətçinin dincəldiyi, bir-biri ilə qarşılaşdığı və ətrafı müşahidə etdiyi təbii bir mərkəz olub. Yaylanın şərq yamacında yerləşən bir daş sığınacaq isə zaman səyahətinə dəvət edən vizual bir ziyafət təqdim edir. Bəzi fiqurlar canlı qırmızı piqmentlərlə boyanıb, bəziləri isə birbaşa daş üzərinə həkk olunub: bunlar eramızdan əvvəl 10.000-ci ildən Roma dövrünə qədər uzanan nəhəng bir təqvimi əks etdirir.

Sığınacağın divarlarındakı ən qədim rəsmlər təxminən 12 min il əvvələ, insanların itlə birlikdə dağ keçisi ovladığı dövrə aiddir. Bu səhnələr həmin dövrün sağ qalma mübarizəsini bütün təbiiliyi ilə günümüzə çatdırır. Lakin bölgədəki bədii fəaliyyət bununla məhdudlaşmır: Orta Krallıq dövründən Roma İmperiyasına qədər yeni bir yaradıcılıq dalğası müşahidə olunub. Divarlardakı atlı və silahlı fiqurlar, oradan keçən fatehləri və ya yaşanan münaqişələri sənədləşdirir. Bu rəsmlərin digər keçən tayfalara güc nümayişi etmək məqsədilə istifadə olunduğu düşünülür.

Bölgədəki yazılar tam bir mədəni mozaika təqdim edir. Petra memarlarının Nabatilərə aid Aramiya yazıları ilə İslamiyyətin ilk dövrlərinə aid ərəb yazıları eyni səthdə yan-yana dayanır. Bu, sığınacağın yalnız antik dövrlərdə deyil, daha yaxın tarixdə də aktiv bir dayanacaq olduğunu sübut edir.

Adətən daş sənəti deyəndə Avropadakı məşhur mağaralar xatırlanır, lakin Sina yarımadasındakı bu yeni kəşflər göstərir ki, Ərəb səhrası dünyanın ən önəmli sənət mərkəzlərindən biridir. Arxeoloqlar işlərini dərindən davam etdirdikcə, qumların altında hələ kəşf edilməyi gözləyən daha çox "daş qəzet”in ortaya çıxması təəccüblü olmayacaq.