Ukraynada müharibə başa çatdıqdan sonra döyüş təcrübəsi qazanmış hərbçilərin və böyük həcmdə silahın dünyanın müxtəlif münaqişə bölgələrinə yayılması təhlükəsizlik sahəsində yeni risklər yarada bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "ADF Magazine" nəşri yazıb.

Avropa Xarici Əlaqələr Şurasının tədqiqatçıları Vill Braun və Lena Krauze hesab edirlər ki, döyüşlər bitdikdən sonra dövriyyəyə daxil ola biləcək silah ehtiyatlarının və müharibə təcrübəsi olan muzdluların bir hissəsi Afrika qitəsinə yönələ bilər.

Onların fikrincə, tarixi təcrübə göstərir ki, Afrika ölkələri belə resursların mühüm hissəsini qəbul edə bilər. Bu isə qitədə silahlı münaqişələrin riskini və intensivliyini artıra bilər.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, Rusiya son illərdə müxtəlif üsullarla Afrikadan çoxlu sayda şəxsi cəlb edib. Onların sözlərinə görə, insan alveri şəbəkələri minlərlə afrikalını ya Ukraynadakı cəbhəyə, ya da Rusiyanın silah istehsalı müəssisələrində ağır əmək şəraitinə göndərib və bu şəxslərin bir hissəsinin gələcəkdə öz ölkələrinə qayıdacağı gözlənilir.

Uqandanın Ali Məhkəməsində çalışan hüquqşünas Ceyms Ncocu Vanqui də bu məsələni təhlil edib. O bildirib ki, təxminən 100 uqandalının Ukraynadakı müharibəyə göndərildiyi ehtimal olunur və onların insan alveri şəbəkələrinin qurbanı olduğunu düşünür.

Ekspertin fikrincə, müharibədən qayıdan şəxslər mülki həyata uğurla reinteqrasiya olunmasa və ya qanuni məşğulluq imkanları əldə etməsə, Afrika ölkələri ciddi təhlükəsizlik problemləri ilə üzləşə bilər.

Vanqui qeyd edib ki, tarix göstərir ki, döyüş təcrübəsinə malik, lakin işsiz və sosial dəstəkdən məhrum keçmiş döyüşçülər cinayətkar qruplar, silahlı üsyançılar və ya özəl hərbi şirkətlər tərəfindən cəlb olunmağa daha meyilli olurlar.

Məqalədə vurğulanır ki, Ukraynadakı müharibədə iştirak edən döyüşçülər pilotsuz uçuş aparatlarının istifadəsi, radioelektron mübarizə, yüksək dəqiqlikli silah sistemləri, şifrələnmiş rabitə və rəqəmsal kəşfiyyat sahəsində mühüm bacarıqlar əldə edə bilərlər.

Ekspert hesab edir ki, bu biliklər bəzi Afrika ölkələrinin təhlükəsizlik strukturlarının hazırkı imkanlarını üstələyə bilər.

Vill Braun və Lena Krauze xatırladırlar ki, SSRİ-nin dağılmasından sonra qanunsuz silah ticarəti Afrika münaqişələrində geniş yayılmış, Cənubi Afrika və Rodeziyadan olan təcrübəli döyüşçülər isə müxtəlif silahlı münaqişələrdə və dövlət çevrilişi cəhdlərində iştirak etmişdilər. Onların sözlərinə görə, bu proseslərdə "Executive Outcomes" kimi özəl hərbi şirkətlər də mühüm rol oynayıb.

Məqalədə qeyd olunur ki, hazırda Rusiya Afrikada keçmiş "Vaqner" qrupu və onun varisi hesab edilən "Afrika Korpusu" vasitəsilə hərbi iştirakını davam etdirir. Müəlliflər hesab edirlər ki, Ukraynadakı müharibədən sonra bu kontingentin sayının artması mümkündür.

Braun və Krauze hesab edirlər ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin 2023-cü ildə "Vaqner" qrupunun rəhbəri Yevgeni Priqojinin təşkil etdiyi silahlı qiyamdan sonra demobilizasiya olunan döyüşçülərin böyük hissəsinin ölkə daxilinə qayıtması əvəzinə xaricdə fəaliyyət göstərməsini daha məqsədəuyğun hesab edə bilər.

Ceyms Ncocu Vanqui isə xəbərdarlıq edir ki, müharibədən qayıdan bəzi Afrika vətəndaşları döyüş zamanı formalaşdırdıqları radikal siyasi və hərbi baxışları öz ölkələrinə də apara bilərlər.

Ekspert vurğulayır ki, hətta sayca az olan, lakin yüksək hazırlıqlı və ideoloji cəhətdən motivasiyalı şəxslər belə zəif dövlətlərdə ciddi təsir göstərə bilərlər. Bununla yanaşı, o qeyd edir ki, risklərin səviyyəsi qayıdan döyüşçülərin sayından, sərhəd nəzarətinin effektivliyindən, reinteqrasiya və məşğulluq proqramlarının mövcudluğundan, hüquq-mühafizə və kəşfiyyat orqanlarının imkanlarından, eləcə də Afrika ölkələri arasında regional əməkdaşlıqdan asılı olacaq.

Aydın