Yüksək qan təzyiqi infarkt və insult riskini artıran vəziyyətdir. Lakin bu problemin qarşısını almaq üçün müəyyən addımlar atmaq mümkündür. Ən effektiv üsullardan biri qidalanmaya diqqət yetirməkdir. Bir tərəfdən yüksək təzyiqdən qoruyan məhsulların daha çox istehlak edilməsi, digər tərəfdən isə təzyiqi yüksəldə biləcək qidalardan uzaq durmaq tövsiyə olunur.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, “Nutrition” jurnalında dərc olunan araşdırma göstərib ki, ən zərərli məhsullardan biri emal edilmiş ətdir. Hər gün cəmi 17 qram emal edilmiş ət istehlak etmək belə hipertoniya inkişafı ehtimalını artıra bilər.

Mütəxəssislərin izahına görə, ət məhsulları istehsalçıları dadı yaxşılaşdırmaq, teksturanı qorumaq və məhsulun yararlılıq müddətini uzatmaq üçün onlara natrium əlavə edirlər.

“Ət delikatesləri duzun miqdarının təəccüblü dərəcədə yüksək ola bildiyi məhsullardan biridir. 85 qramlıq standart porsiya – cəmi bir neçə dilim – orqanizmə əhəmiyyətli miqdarda natrium daxil olmasına səbəb ola bilər”, deyə magistr, anatomiya və kənd təsərrüfatı üzrə mütəxəssis Dryu Hemler deyib.

Məsələn, vetçinanı götürək. ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin məlumatına görə, 85 qramlıq porsiyada təxminən 750 milliqram natrium var. Bu, Amerika Ürək Assosiasiyasının insanların əksəriyyətinə gün ərzində istehlak etməyi tövsiyə etdiyi maksimum 2300 milliqramlıq miqdarın təxminən üçdə ikisinə bərabərdir. Yüksək qan təzyiqi olan insanlar üçün tövsiyə edilən 1500 milliqramlıq limitin isə yarısını təşkil edir.

“Yüksək natrium miqdarı orqanizmdə suyun tutulmasına, qan həcminin artmasına və qan damarlarının divarlarına əlavə təzyiq yaranmasına səbəb ola bilər. Bu da qan təzyiqinə birbaşa təsir göstərir”, deyə magistr, qeydiyyatdan keçmiş diyetoloq Patrisiya Bannan bildirib.

Konservantlar daha bir zərərli komponentdir

Bir çox ət delikateslərinin tərkibində əlavə edilmiş nitratlar və nitritlər də olur. Nəşrin məlumatına görə, bu maddələr emal zamanı məhsulun rəngini və dadını yaxşılaşdırmaq, həmçinin bakterial çirklənmədən qorumaq üçün əlavə edilir.

“Meyvə və tərəvəzlərdə təbii şəkildə olan nitrat və nitritlər qan təzyiqi və ürək sağlamlığı üçün faydalı olsa da, emal olunmuş qidalara əlavə edilən nitratlar əks təsir göstərir. Araşdırmalara görə, əlavə edilmiş nitritlər damarları daraldaraq qan təzyiqini yüksəldə bilər”, deyə məqalədə qeyd olunur.

Bundan əlavə, bu birləşmələrin insulin müqavimətinə və ürəyin işemik xəstəliyinə səbəb ola biləcəyi bildirilir. Buna görə onların istehlakını da mümkün qədər məhdudlaşdırmaq tövsiyə olunur.

Lifin rolu

Lif yalnız həzm sisteminin sağlamlığı üçün deyil, həm də ürək-damar sistemi, o cümlədən qan təzyiqinin qorunması üçün vacibdir. “Hypertension” jurnalında dərc olunan araşdırmada qan təzyiqinə nəzarət vasitəsi kimi qida liflərinin istehlakı faktiki olaraq tövsiyə edilir.

Alimlərin fikrincə, lif faydalı bağırsaq bakteriyalarını qidalandırır və onların qan təzyiqini aşağı salan qısa zəncirli yağ turşuları istehsal etməsinə kömək edir.

Ət delikateslərində isə ümumiyyətlə lif yoxdur. Buna görə nəşr onların əvəzinə meyvə, tərəvəz, lobya, mərcimək, noxud və tam taxıllı məhsullara üstünlük verməyi məsləhət görür. Qeyd olunur ki, bu məhsullar qan təzyiqini azaltmaqda effektivliyi sübut edilmiş DASH pəhrizinin əsasını təşkil edir.

Əgər ət delikateslərindən tamamilə imtina etmək mümkün deyilsə, dietoloqlar onları tam taxıllı çörəklə birlikdə yeməyi və lif əldə etmək üçün salat, pomidor və avokado əlavə etməyi tövsiyə edirlər.

Sağlam qan təzyiqi üçün nə yemək lazımdır?

Nəşr qan təzyiqi göstəricilərini yaxşılaşdırmaq üçün istehlak edilə biləcək məhsulların siyahısını da təqdim edib.

Meyvələr. Onlar sağlam qan təzyiqi üçün əsas qida maddələrindən biri olan kaliumla zəngindir. Bu mineral natriumun zərərli təsirini balanslaşdırır. Bundan əlavə, meyvələrdə çoxlu miqdarda lif var.

Tərəvəzlər. Meyvələr kimi tərəvəzlər də kaliumla zəngindir və lifin ən yaxşı mənbələrindən biridir. Ən yaxşı seçimlər arasında kartof, çuğundur, yarpaqlı göyərti, avokado, lobya və digər paxlalılar var.

Az yağlı süd məhsulları. Bunlar da DASH pəhrizinin əsas məhsullarındandır. Süd məhsulları qan təzyiqini tənzimləyən kalium və kalsiumla zəngindir.

Tam taxıllı məhsullar. Qida liflərindən əlavə, onların tərkibində qan damarlarını rahatladaraq sağlam qan təzyiqinin qorunmasına kömək edən maqnezium var.

Yağlı balıqlar. Bu məhsullar qan təzyiqini aşağı sala bilən uzun zəncirli omeqa-3 yağ turşuları ilə zəngindir. Qızılbalıq, skumbriya, ançous, siyənək və sardina ürək üçün faydalı bu yağların ən yaxşı mənbələrindəndir.

Su. Mayenin müntəzəm qəbulu qanın sabit həcmini qoruyur və böyrəklərə artıq natriumu xaric etməyə kömək edir.

Aydın