Balıq sağlam qidalanma rasionuna daxil edilməsi ən çox tövsiyə olunan məhsullardan biridir. Çünki onun tərkibində yüksək keyfiyyətli zülal, vitaminlər, minerallar və omeqa-3 yağ turşuları var. Bununla belə, bütün balıq növlərinin qida dəyəri eyni deyil. Bəzi növlər əhəmiyyətli miqdarda çirkləndirici maddələr toplaya, digərləri isə yüksək qida maddələri konsentrasiyası ilə fərqlənə bilər.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “El Español” nəşri yazır.
Diyetoloq Mariya Kasas balıqların ölçüsünü, ömür müddətini və yağ tərkibini nəzərə alaraq sağlamlıq üçün ən çox və ən az tövsiyə olunan növləri izah edib.
Onun sözlərinə görə, ürək-damar sisteminə faydası səbəbindən adətən yağlı balıqlara üstünlük verilir. Bununla belə, mütəxəssis iri balıqları tövsiyə etməyə tələsmir.
“Ən az tövsiyə olunanlar qılıncbalığı, adi qırmızı tuna və ya şuka kimi iri balıqlardır”, deyə ekspert bildirib.
O əlavə edib ki, bunun əsas səbəbi həmin balıqların kaloriliyi və ya zülal tərkibi deyil, civə də daxil olmaqla çirkləndirici maddələri toplamaq qabiliyyətidir.
Diyetoloqun sözlərinə görə, bu növlər uzun illər yaşayır və qida zəncirinin yuxarı pillələrində yerləşirlər. Buna görə də onların orqanizmində civənin konsentrasiyası daha yüksək olur. Bu proses bioakkumulyasiya adlanır. Çirkləndirici maddələr qida vasitəsilə orqanizmə daxil olur və zaman keçdikcə toxumalarda toplanır.
İspaniyanın Qida Təhlükəsizliyi və Qidalanma Agentliyi (AESAN) civənin potensial neyrotoksik təsirini nəzərə alaraq hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma dövründə, eləcə də 10 yaşadək uşaqlara qılıncbalığı, köpəkbalığı, adi qırmızı tuna və şuka yeməməyi tövsiyə edir. Bu maddə xüsusilə inkişaf etməkdə olan sinir sistemi üçün təhlükə yarada bilər.
Digər əhali qrupları üçün isə bu balıq növlərinin istehlakına tam qadağa qoyulmur.
Hansı balıqlar daha faydalıdır?
Mariya Kasas ikinci qrupa vəhşi qızılbalıq, skumbriya və konservləşdirilmiş sardina kimi omeqa-3 yağ turşuları ilə zəngin balıqları daxil edir.
Bu qida maddələri, xüsusilə EPA (eykozapentaen turşusu) və DHA (dokozahesaen turşusu), ürək-damar sisteminin normal fəaliyyətinə kömək edir.
2023-cü ildə “Nutrients” jurnalında dərc edilmiş və 1,4 milyondan çox iştirakçının məlumatlarını birləşdirən meta-analiz göstərib ki, həftədə iki-üç porsiya balıq yemək ürək-damar xəstəlikləri riskinin 8 faiz azalması ilə əlaqəli ola bilər.
Sardina və skumbriya həmçinin civə konsentrasiyasının aşağı olması ilə seçilir. Bu da onları digər balıq növlərinə alternativ kimi cəlbedici edir.
Dəniz levreyi, dorada və dəniz dili kimi ağ balıqlar da zülalla zəngindir və, bir qayda olaraq, daha az yağ ehtiva edir.
Diyetoloq xüsusilə tövsiyə etdiyi yağsız balıqlar qrupuna isə heki, treska, dəniz dili və süd heki kimi növləri daxil edir. Bu balıqlar adətən ümumi yağ və doymuş yağ turşularının azlığı ilə seçilir, eyni zamanda orqanizmi yüksək bioloji dəyərə malik zülalla təmin edir. Onların bir çoxunda civənin səviyyəsi də aşağı olur.
ABŞ-ın Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) da heki, treska və dəniz dilini civə konsentrasiyası ən aşağı olan balıq növləri sırasına daxil edir.
Bununla belə, ağ balığın yağlı balıqdan mütləq daha faydalı olduğu qənaətinə gəlmək düzgün deyil. Ağ balıqlarda yağın miqdarı az olduğundan, adətən omeqa-3 yağ turşuları da daha az olur.
Buna görə də hər iki növ balıq sağlamlıq üçün bir-birini tamamlayan faydalar təmin edir.
Həftədə neçə porsiya balıq yemək tövsiyə olunur?
AESAN həftədə üç-dörd porsiya balıq yeməyi, ağ və yağlı balıqları növbələşdirməyi tövsiyə edir.
Beləliklə, yalnız bir balıq növünü ən faydalı seçim hesab etməkdənsə, müxtəlif növləri rasiona daxil etmək daha məqsədəuyğundur. Civə konsentrasiyası aşağı olan balıqlara üstünlük vermək, yağsız balıqları doymamış yağlarla zəngin növlərlə növbələşdirmək sağlam qidalanma üçün daha yaxşı strategiya hesab olunur.
Aydın
