Xəbər lenti

İspan fatehlərinin tapa bilmədiyi buludlar üzərindəki şəhər - Maçu-Pikçunun sirri (FOTO)
Dünya10:58 16.11.2026

İspan fatehlərinin tapa bilmədiyi buludlar üzərindəki şəhər - Maçu-Pikçunun sirri (FOTO)

Google alqoritminə buraxmayın, xəbəri özünüz seçin!Xəbəri Google yox, siz seçin!Əlavə et

Perunun And dağlarında, buludların arasında yerləşən Maçu-Pikçu qədim İnka sivilizasiyasının ən möhtəşəm irslərindən biri hesab olunur. İspan işğalçıları XVI əsrdə İnka imperiyasını ələ keçirsələr də, bu şəhəri tapa bilməyiblər. Nəticədə Maçu-Pikçu əsrlər boyu öz sirrini qoruyub saxlayıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “Index” nəşri yazıb.

İnkalar sərt dağlıq şəraitə uyğunlaşmaqla yanaşı, mürəkkəb mühəndislik və memarlıq həlləri ilə də fərqləniblər. Onların yaratdığı terras əkinçiliyi sistemi, minlərlə kilometr uzunluğunda yollar və daşları xüsusi dəqiqliklə yonaraq tikinti aparmaq bacarığı bu gün də tədqiqatçıları və turistləri heyrətləndirir.

Keçmiş İnka paytaxtı Kuskonun küçələrində bu ustalığın izlərinə indi də rast gəlmək mümkündür. Burada nəhəng qranit daşlar heç bir yapışdırıcı məhluldan istifadə edilmədən bir-birinə elə dəqiqliklə yerləşdirilib ki, onların arasından kağız parçası belə keçirmək çətindir.

Lakin İnka memarlığının ən təsirli nümunəsi, şübhəsiz ki, Maçu-Pikçudur. Vilkabamba dağ silsiləsinin zirvələri arasında yerləşən qədim şəhər duman qalxdıqda buludların üzərində üzən məkan təsiri bağışlayır. Maçu-Pikçu yalnız yaşayış məntəqəsi deyil, həm də dini və astronomik əhəmiyyət daşıyan mərkəz olub.

İspan işğalı və Perunun müstəqilliyi

XVI əsrdə Fransisko Pisarro və onun rəhbərlik etdiyi ispan qüvvələrinin bölgəyə gəlməsi İnka imperiyasının süqutuna səbəb oldu. Sonrakı üç əsr ərzində Peru İspaniyanın müstəmləkə idarəçiliyi altında qaldı.

İspanlar qədim İnka məbədlərinin bünövrələri üzərində barokko üslubunda kilsələr tikirdilər. Bu tarixi təzad Kuskonun memarlığında bu gün də görünür. Müstəmləkə hakimiyyətinin mərkəzi isə dağlıq ərazilərdən sahilə köçürülərək Lima şəhərində yerləşdirildi.

XIX əsrin əvvəllərində Latın Amerikasında müstəqillik uğrunda mübarizə gücləndi. Xose de San-Martin və Simon Bolivarın rəhbərlik etdiyi qüvvələrin fəaliyyəti nəticəsində İspaniyanın bölgədəki hakimiyyəti zəiflədi. 1824-cü ildə Ayyakuço döyüşündə qazanılan qələbə Cənubi Amerikada İspaniya hökmranlığına son qoyan əsas hadisələrdən biri oldu.

Müasir Perunun əhalisi və yerli ənənələri

Bu gün Perunun əhalisi təxminən 35 milyon nəfərdir. Ölkə əhalisinin böyük hissəsini yerli Amerika xalqları ilə avropalıların qarışıq mənşəli nəsilləri təşkil edir. Bununla yanaşı, əsasən yüksək dağlıq ərazilərdə yaşayan keçua və aymara icmaları da mühüm yer tutur.

Afrika, Çin və Yaponiya mənşəli icmalar da ölkənin mədəni müxtəlifliyinə töhfə verib. Bu qarışıq ənənələr xüsusilə Peru mətbəxində özünü göstərir və paytaxt Lima dünyanın tanınmış qastronomiya mərkəzlərindən birinə çevrilib.

And dağlarındakı kəndlərdə yaşayan yerli əhali isə qədim ənənələri qoruyub saxlayır. İspan dili ilə yanaşı, keçua və aymara dilləri də Perunun rəsmi dilləri sırasındadır. Rəngarəng ponçolar və əl işi papaqlar yerli sakinlər üçün sadəcə turistlərə nümayiş etdirilən geyim deyil, gündəlik həyatın və milli kimliyin bir hissəsidir.

Lamalar niyə And dağlarının simvoluna çevrilib?

Perunun mədəniyyətindən danışarkən lama və alpakaları da qeyd etmək lazımdır. Dəvələr fəsiləsinə aid olan bu heyvanlar əsrlər boyu And dağlarında yaşayan insanların gündəlik həyatında mühüm rol oynayıb.

Atların və təkərin Amerika qitəsinə gətirilməsindən əvvəl lama əsas yükdaşıma vasitələrindən biri idi. O, 4 min metrdən yüksək ərazilərdə seyrək havaya yaxşı uyğunlaşır, dözümlülüyü və yumşaq ayaqaltı yastıqları sayəsində qayalı dağ yollarında rahat hərəkət edə bilir.

Lamanın yunundan isti yorğanlar, ponçolar və kəndirlər hazırlanır. Bundan başqa, onun azotla zəngin peyini dağlıq ərazilərdə əkin sahələrinin gübrələnməsi üçün istifadə olunur. Kartof və kinoa kimi bitkilərin yetişdirildiyi yüksək dağlıq bölgələrdə bu, xüsusilə əhəmiyyətlidir.

Ənənə ilə müasirlik arasında Peru

Müasir Peruda qədim irslə texnoloji inkişafın yanaşı mövcudluğu diqqət çəkir. Limanın okean sahilindəki müasir hündürmərtəbəli binaları ilə Kuskonun daş döşənmiş tarixi küçələri arasında böyük fərq var.

Ölkə iqtisadi və siyasi çətinliklərlə üzləşsə də, yerli əhalinin öz tarixinə bağlılığı və qonaqpərvərliyi qorunub saxlanılır. Peru bu gün yalnız qədim xarabalıqları və möhtəşəm dağ mənzərələri ilə deyil, minilliklərə söykənən canlı mədəniyyəti ilə də diqqət çəkir.

Aydın