Vaxtilə dünya liderlərini, Hollivud ulduzlarını və minlərlə mühaciri Atlantik okeanı vasitəsilə daşıyan əfsanəvi “SS United States” okean layneri son səfərinə — Meksika körfəzinin dibinə yollanmağa hazırlanır. Gəminin dünyanın ən böyük süni rifə çevrilməsi planlaşdırılır.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “The Independent” nəşri məlumat yayıb.
Laynerin batırılması üçün seçilən ərazi Florida ştatının Destin şəhərindən təxminən 41 kilometr cənub-qərbdə, Pensakola şəhərindən isə 59 kilometr cənub-şərqdə yerləşir. Əməliyyatın dəqiq vaxtı hava şəraitindən və dənizin vəziyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Dairə rəsmiləri bildiriblər: “Bu, həm ətraf mühit, həm də turizm sənayemiz üçün əhəmiyyət daşıyacaq unikal obyektin yaradılması istiqamətində mühüm addımdır”.
“Titanik”dən daha uzun olan tarixi layner
“SS United States” gəmisinin uzunluğu təxminən 305 metrdir. Bu, “Titanik”in uzunluğundan 30 metrdən çoxdur.
Layner XX əsrin ortalarında mühəndislik sahəsinin mühüm nailiyyətlərindən biri hesab olunurdu. Gəmi zərurət yarandığı halda hərbi qüvvələrin daşınması üçün də istifadə edilə biləcək şəkildə layihələndirilmişdi.
1952-ci ildə ilk səfəri zamanı “SS United States” Atlantik okeanını keçmək üzrə sürət rekordu müəyyənləşdirdi. Gəminin orta sürəti saatda 66 kilometrdən çox, yəni 36 dəniz mili idi. O, marşrutu 3 gün 10 saat 40 dəqiqəyə qət edərək əvvəlki rekordçu “RMS Queen Mary” laynerini 10 saat qabaqladı.
“SS United States” bu günədək sərnişin gəmiləri arasında Atlantik okeanını ən sürətlə keçmək rekordunu qoruyur.
Laynerin taleyi necə həll olundu?
Gəmi təxminən üç onillik ərzində Filadelfiyada, Delaver çayının sahilində dayanıb. Bu müddət ərzində tarixi irsin qorunmasını istəyən tərəfdarlar layneri bərpa etmək üçün müxtəlif yollar axtarıblar. Lakin bərpa layihələri işlərin həddindən artıq baha başa gəlməsi səbəbindən dəfələrlə uğursuzluğa düçar olub.
Laynerə qayğı göstərən qeyri-kommersiya təşkilatı ilə gəminin dayandığı limanın sahibi arasında dayanacaq və icarə haqları ilə bağlı uzunmüddətli məhkəmə mübahisəsi yaranıb. Nəticədə məhkəmə gəminin limandan çıxarılması barədə qərar verib.
Mart ayında gəmi 12 gün ərzində yedəklənərək Alabama ştatındakı Mobil limanına aparılıb. Orada işçilər bir neçə ay ərzində layneri batırılmağa hazırlayıblar. Bu müddətdə elektrik naqilləri, şüşələr və plastik materiallar sökülüb, təhlükəli kimyəvi maddələr təmizlənib.
Bununla belə, layihəyə qarşı çıxanlar da var. “New York Coalition” adlı ətraf mühitin mühafizəsi təşkilatı tarixi irsin qorunması məqsədilə əməliyyatın dayandırılması üçün Pensakoladakı federal məhkəməyə müraciət edib.
Yerli hakimiyyət isə laynerin süni rifə çevrilməsini onun metal qırıntısı kimi utilizasiyasından başqa yeganə real alternativ hesab edir.
Gəminin qorunması ilə məşğul olan “SS United States Conservancy” qeyri-kommersiya təşkilatının prezidenti Syuzan Gibbs bildirib: “SS United States Amerika qürurunun və mükəmməlliyinin simvolu kimi bütün dünyada milyonlarla insana ilham verib”.
Onun sözlərinə görə, laynerin süni rifə çevrilməsi gəmini həm suyun üstündə, həm də altında unikal tarixi abidəyə çevirəcək.
Layihəyə 10,1 milyon dollar ayrılacaq
Layihəyə əsasən, Florida ştatının Okalusa dairəsi gəminin alınması, daşınması, təmizlənməsi və batırılması üçün ümumilikdə 10,1 milyon dollar xərcləyəcək. Bu məbləğin 1 milyon dolları sahildə laynerin tarixinə həsr olunmuş muzeyin yaradılmasına ayrılacaq.
Layihənin maliyyələşdirilməsində yerli təşkilatların əməkdaşlığı mühüm rol oynayıb. Pensakolanın turizm sənayesi nümayəndələri 1,5 milyon dollar, “Coastal Conservation Association Florida” təbiəti mühafizə təşkilatı isə əlavə 500 min dollar ayırıb. Sonuncu ianə təşkilatın 40 illik tarixində ən böyük birdəfəlik ianədir.
Okalusa dairəsinin şura sədri Pol Mikson bildirib: “Bu əməkdaşlıq gələcək nəsillər üçün ziyarətçilərə inanılmaz macəra imkanları yaradacaq və ştata, eləcə də Floridanın şimal-qərb bölgəsinə fayda gətirəcək turizm iqtisadiyyatının inkişafına töhfə verəcək”.
Layner dəniz həyatına necə təsir göstərəcək?
“SS United States” batırıldıqdan sonra Okalusa dairəsindəki 500-dən çox süni rifdən ibarət şəbəkənin bir hissəsinə çevriləcək. Bu riflər arasında batırılmış təxminən on kiçik gəmi də var.
Layner dənizin təxminən 55 metr dərinliyində yerləşəcək. Onun üst göyərtələri isə su səthindən təxminən 18 metr aşağıda qalacaq. Bu, obyekti həm yeni başlayan, həm də təcrübəli akvalanqçılar üçün əlçatan edəcək.
Laynerdən təxminən 22 kilometr məsafədə 2006-cı ildə dalğıclar üçün məkan yaratmaq məqsədilə batırılmış “USS Oriskany” aviadaşıyıcısı yerləşir.
Okalusa dairəsinin komissarı Mel Ponder deyib: “SS United States gəmisinin sahillərimizdə yerləşməsi gələcək nəsillərə ötürəcəyimiz bir irs olacaq”.
Onun sözlərinə görə, layihə yalnız dalğıclar və balıqçılar üçün deyil, bütün yerli icma üçün böyük əhəmiyyət daşıyacaq.
Dalğıc avadanlığı mağazaları, balıqçılıq turları təşkil edən şirkətlər və hotellər yeni dəniz turizmi məkanının hər il milyonlarla dollar gəlir gətirəcəyinə ümid edirlər. Eyni zamanda, batırılmış layner dəniz orqanizmləri üçün yeni yaşayış mühiti yaradacaq.
“Visit Pensacola” turizm təşkilatının prezidenti və baş icraçı direktoru Darien Şefer bildirib: “SS United States gəmisinin dünyanın ən böyük süni rifinə çevrilməsi bütün regionumuzu beynəlxalq səviyyədə tanıtmaq üçün nadir fürsətdir”.
“Coastal Conservation Association Florida” təşkilatının icraçı direktoru Brayan Qorski də layihəni dünyanın ən böyük süni rifinin yaradılmasında iştirak etmək üçün unikal imkan kimi qiymətləndirib.
Beləliklə, tarixi laynerin gələcək taleyi ilə bağlı mübahisələr davam etsə də, layihənin əsas məqsədi onu sualtı turizm məkanına çevirmək, dəniz canlıları üçün yeni yaşayış mühiti yaratmaq və Florida sahillərində turizmi inkişaf etdirməkdir.
Aydın
